غارهای «موگائو»؛ نماد حفاظت چین از فرهنگ و تاریخ باستان برای نسل‌های آینده

سرزمین پهناور چین به دلیل برخوداری از تمدن کهن و تاریخ چندهزار ساله، گنجینه‌ای عظیم از آثار باستانی تاریخی و فرهنگ دارد که حفاظت تمام عیار از این گنجینه های عظیم تاریخ و فرهنگی برای نسل های آینده بشریت را از مهم ترین اولویت های خود می داند و شی جین‌پینگ رئیس جمهوری چین هم تاکید و توجه ویژه بر آن دارد.
یکی از این آثار باستانی و تاریخی کهن و بسیار ارزشمند، غارهای بی نظیر شهر باستانی “دون هوآنگ” در استان گانسو در شمال غربی چین است؛ این شهر این شهر خانه غارهای موگائو است؛ یکی از میراث‌های جهانی یونسکو که قدمت آن به قرن چهارم میلادی بازمی‌گردد. اقلیم خشک این منطقه به حفظ دیوارنگاره‌ها، مجسمه‌ها و مجموعه عظیمی از هنرهای بودایی در صدها غار دست‌ساز در دل صخره‌های حاشیه “صحرای گوبی” کمک کرده است. اما گاهی بارش باران در این منطقه و رطوبت هوا، می تواند شرایط تهدید کننده برای این آثار باستانی بی نظیر ایجاد کند و همین مسئله، توجه شی جین‌پینگ رئیس‌جمهوری چین را به خود جلب کرده است.
شی جین‌پینگ در آگوست سال ۲۰۱۹ درجریان بازدیدی از این غارها، از کارشناسان پرسید که آیا منطقه دون‌هوانگ در سال‌های اخیر شاهد بارندگی بیشتری بوده است یا خیر. او همچنین به موضوع مهم دیگری اشاره کرد: چگونه می‌توان بین افزایش تعداد بازدیدکنندگان و ضرورت محافظت از غارها تعادل برقرار کرد.

از زمان ثبت غارهای موگائو در فهرست میراث جهانی یونسکو در سال ۱۹۸۷، تعداد بازدیدکنندگان به طور پیوسته افزایش یافته و این امر فشار بر محیط داخلی غارها را بیشتر کرده است.
شی با تأکید بر اینکه منافع اقتصادی هرگز نباید بر حفظ آثار اولویت داشته باشند، گفت: برای یک سایت میراث جهانی، حفاظت در اولویت اول قرار دارد و گردشگری در اولویت دوم است. شی می گوید “حفاظت و انتقال میراث تاریخی و فرهنگی ما، مسئولیتی در قبال تاریخ و مردم است.”
توجه شی به دون‌هوانگ، بخشی از یک تعهد جدی برای حفاظت از میراث فرهنگی هزاران ساله چین است. او خواستار حفاظت از آثار فرهنگی، باستانی و سنتی شده و شخصاً از سایت‌های میراث فرهنگی در سراسر کشور بازدید کرده تا از نزدیک شاهد تلاش‌های حفاظتی باشد.
شی در بازدید از دون‌هوانگ، خواستار آن شد که حفاظت از آثار تاریخی و فرهنگی این منطقه، به الگویی برای حفاظت از میراث جهانی تبدیل شود.

سال‌ها بعد، آن چشم‌انداز به یک رویکرد جامع تبدیل شده است که مهارت‌های سنتی را با پیشرفته ترین فناوری های روز ترکیب می‌کند.
در داخل غار ۴۵۴ موگائو، مرمت‌گری به نام «یین ژیهونگ» با دقت فراوان برای پاک کردن لکه‌های دوده از روی یک دیوارنگاره کار می‌کند. سوختن شمع‌ها باعث شده دوده به اعماق رنگ نفوذ کند، بنابراین حتی کوچک‌ترین اشتباه می‌تواند باعث آسیب شود.
پژوهشگران در حال آزمایش یک فناوری برای پاک کردن دیواره های این غارها از دوده هستند که در آن، از یک اسفنج نانو برای پاک کردن دوده بدون آسیب رساندن به رنگ‌دانه‌ها استفاده می‌شود. این فناوری اکنون در حال انتقال از آزمایشگاه به درون غارهاست و نشان می‌دهد که چگونه نوآوری‌های علمی، ابزارهای جدیدی را برای حفظ میراث فرهنگی فراهم می‌کنند.
اما در دون‌هوانگ، بیشتر از آنچه به ترمیم و بازسازی آثار باستانی توجه شود، تمرکز آن بر روی پیشگیری از آسیب ها است.

فناوری دیجیتال مسیر تازه را به روی حفاظت و اشتراک‌گذاری این میراث باز کرده است. آکادمی دون‌هوانگ در حال ایجاد آرشیوهای دیجیتالی با وضوح بالا است که امکان حفظ و مطالعه دیوارنگاره‌ها، مجسمه‌ها و نسخه‌های خطی را از راه دور فراهم می‌کند، در حالی که نمایشگاه‌های آنلاین به افراد بیشتری اجازه می‌دهد تا بدون حضور در این غاره، از تجربه تماشای آثار باستانی آن لذت ببرند. استفاده از فناوری های پیشرفته برای حفاظت از آثار فرهنگی و تاریخی، به خارج از مرزهای چین نیز صادر می‌شود.
در شهر باستانی “خیوه” در ازبکستان که یکی از مراکز اصلی جاده ابریشم است، کارشناسان میراث فرهنگی چین با همتایان محلی خود برای بازسازی سایت‌های تاریخی همکاری کردند و به احیای مجدد این شهر کهن و فرسوده کمک نمودند.