« فرصت چین ۲»: پویایی در مسیر نوآوری

«موج عرضه پنج مدل هوش مصنوعی تنها در مدت هشت هفته، نشان می‌دهد که مزیت رقابتی اصلی چین دیگر صرفاً هزینه پایین نیست، بلکه کارایی برتر آن است.»
اخیراً رسانه‌هایی چون بلومبرگ آمریکا با تمرکز بر رشد هوش مصنوعی در چین، از شکل‌گیری «یک نظام قابل تکرار» و نه صرفا اتفاقی و تصادفی در حوزه تولیدات هوش مصنوعی در این کشور سخن گفته‌اند؛ نظامی که قادر است مدل‌هایی در سطح مرزهای جدید دانش جهانی تولید کند. این روایت، دریچه‌ای برای نگریستن به «فرصت چین ۲» فراهم می‌آورد.
امروزه «نوآوری در مقیاس‌ بزرگ» به کانون تحولات صنعتی جهان بدل شده است. اجماع عمومی بر این است که چین با اتکا به بازار فوق‌گسترده، نظام صنعتی کامل، توانایی بالای تبدیل ایده به محصول و اکوسیستم همکاری باز، درس‌های ارزشمندی برای جهان در این حوزه به ارمغان آورده است. از فراگیری جهانی «سه‌گانه جدید در حوزه فناوری» یعنی صنایع رباتیک، هوش مصنوعی و داروهای نوآورانه گرفته تا شتاب‌ پیشرفت در فناوری‌هایی چون اطلاعات کوانتومی، مدارهای مجتمع و همجوشی هسته‌ای؛ دستاوردهای نوآورانه چین در همه این زمینه ها توجه بسیاری از ناظران بین‌المللی را به خود جلب کرده است.
در برابر این روندِ رو به رشد، برخی کشورهای غربی دچار نگرانی و اضطراب شده‌اند. به‌ویژه امسال، آمریکا بارها با تعمیم مفهوم امنیت ملی و با بهانه‌هایی چون حقوق مالکیت فکری و امنیت سایبری، تلاش کرده است توسعه فناوری پیشرفته چین را مهار کند. با این حال، واقعیت‌ها نشان می‌دهد که «فرصت چین ۲.۰» اجماعی جهانی است.
نکته قابل توجه آن است که در شرایطی که حمایت‌گرایی در حال رشد است، چین بر عهد خود مبنی بر گشایش و فراگیری ایستاده و در مسیر ساخت اکوسیستم نوآوری برد–برد با دیگر کشورها گام برمی‌دارد. در حال حاضر، تعداد دانلودهای جهانی مدل‌های متن‌باز هوش مصنوعی چین از مرز ۱۰ میلیارد بار گذشته و در رتبه نخست جهان قرار دارد. همچنین، تأسیسات علمی بزرگ چین مانند راکتور همجوشی کنترل‌شده و فناوری کوانتومی به روی پژوهشگران جهان گشوده شده و ایستگاه فضایی «تیان‌گونگ» به زودی میزبان فضانوردان خارجی خواهد بود.
این نوآوری چین است که جهان را با خود همراه می‌کند: آیا واقعا این موضوع یک تهدید است یا فرصت؟ واقعیت‌ها به روشنی به این سوال پاسخ می دهند. این یک جمله معروف است که «خاموش کردن چراغ دیگران، نور چراغ خود را بیشتر نمی‌کند.» تخریب و فشار برخی کشورهای غربی نمی‌تواند مانع گام‌های استوار چین در مسیر توسعه کیفی مبتنی بر نوآوری و پیشبرد توسعه مشترک جهانی از طریق گشودگی شود.