از هوش تجسم‌یافته تا فناوری مغز-رایانه؛ رشته‌های جدید دانشگاهی در چین

همزمان با برگزاری آزمون سراسری ورود به دانشگاه‌های چین موسوم به «گائوکائو» در آخر هفته جاری، حدود ۱۲٫۹ میلیون داوطلب با گزینه‌های تحصیلی جدید و متنوع‌تری روبه‌رو شده‌اند.بر اساس فهرست به‌روزشده‌ای که وزارت آموزش چین اخیراً منتشر کرده است، شماری از دانشگاه‌های این کشور رشته‌های کارشناسی جدیدی از جمله «هوش تجسم‌یافته»، «اقتصاد و مدیریت ارتفاع پایین» و «هوش دریایی و فناوری‌های بدون سرنشین» را راه‌اندازی کرده‌اند تا نیازهای نوظهور صنعتی و راهبردی کشور را پوشش دهند.ژانگ نانشینگ، رئیس مؤسسه آموزش عالی آکادمی ملی علوم تربیتی چین، گفت: «افزوده شدن این رشته‌ها نشان‌دهنده بهبود مستمر ساختار رشته‌های دانشگاهی در چین است.»در برنامه پانزدهمین طرح پنج‌ساله توسعه اقتصادی و اجتماعی چین برای سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ نیز بر گسترش هدفمند پذیرش دانشجو در مقاطع کارشناسی و تحصیلات تکمیلی باکیفیت، به‌ویژه در حوزه‌های علوم پایه، مهندسی، کشاورزی و پزشکی تأکید شده است.هوآی جین‌پنگ، وزیر آموزش چین، در گفت‌وگو با خبرگزاری شین‌هوا اعلام کرد که این کشور سازوکاری هماهنگ برای تربیت استعدادها ایجاد خواهد کرد تا نوآوری‌های علمی و فناوری، توسعه صنعتی و نیازهای راهبردی ملی در یک مسیر مشترک قرار گیرند.به گفته وی، چین اصلاح و بهینه‌سازی ساختار رشته‌ها و گرایش‌های دانشگاهی را ادامه خواهد داد و الگوهای جدیدی برای پرورش استعدادهای خلاق و برجسته در حوزه‌های راهبردی از جمله هوش مصنوعی و مدارهای مجتمع یا تراشه‌ها توسعه می‌دهد.در فهرست جدید رشته‌های دانشگاهی، دانشگاه سی‌چوان در جنوب غربی چین مجوز راه‌اندازی رشته «فرایند و تجهیزات نیمه‌هادی» را دریافت کرده است؛ رشته‌ای که برای نخستین بار در سطح کشور ایجاد می‌شود.یانگ یانگ، رئیس دانشکده مهندسی الکترونیک و اطلاعات این دانشگاه، گفت این رشته با هدف تربیت شبکه‌ای منسجم از متخصصان طراحی شده است تا از خودکفایی چین در کل زنجیره صنعت مدارهای مجتمع حمایت کند.همزمان با افزایش نیاز به نیروهای متخصص بین‌رشته‌ای، ۱۵ رشته جدید بین‌رشته‌ای از جمله «هوش تجسم‌یافته» و «علم و فناوری مغز-رایانه» نیز به فهرست رشته‌های دانشگاهی اضافه شده‌اند.مؤسسه فناوری هاربین در شمال شرقی چین یکی از دانشگاه‌هایی است که مجوز راه‌اندازی رشته هوش تجسم‌یافته را دریافت کرده است. جین جینگ، استاد راهنمای دکتری این دانشگاه، گفت این برنامه به گونه‌ای طراحی شده که دانشجویان را با مبانی نظری و مهندسی این حوزه آشنا کرده و همزمان توانایی تفکر سیستمی و نوآوری بین‌رشته‌ای مورد نیاز فناوری‌های هوشمند نسل آینده را در آنان تقویت کند.نکته قابل توجه آن است که رشته‌های جدید تنها به فناوری‌های پیشرفته محدود نمی‌شوند و برخی از آن‌ها مستقیماً به سلامت و رفاه عمومی مربوط هستند. از جمله این رشته‌ها می‌توان به «تای‌چی برای سلامت عمومی»، «طراحی هوشمند فضای سبز و چشم‌انداز» برای ارتقای کیفیت محیط زندگی شهری و روستایی و «هنردرمانی» برای توسعه خدمات سلامت روان اشاره کرد.یکی از شهروندان پکن با نام خانوادگی ژانگ که فرزندش از روز یکشنبه در آزمون ورودی دانشگاه شرکت می‌کند، گفت انتظار دارد این رشته‌های جدید با استقبال گسترده داوطلبان روبه‌رو شوند. او به شین‌هوا گفت: «این رشته‌ها را به پسرم معرفی می‌کنم، اما انتخاب نهایی بر عهده خود اوست.»وزارت آموزش چین در سال‌های اخیر سازوکار ویژه و سریعی برای تأسیس رشته‌های راهبردی، کلیدی و مورد نیاز فوری ایجاد کرده و مسیر مستقلی را برای دانشگاه‌های واجد شرایط در نظر گرفته است تا بتوانند این رشته‌ها را راه‌اندازی کنند.

مقامات آموزشی استان هیلونگ‌جیانگ نیز اعلام کردند که این استان با تکیه بر رشد اقتصاد یخ و برف، از دانشگاه‌ها و کالج‌های محلی برای ایجاد رشته «اجرای رقص یخ و برف» و تربیت نیروی انسانی مورد نیاز صنایع مرتبط با ورزش‌ها و تفریحات زمستانی حمایت می‌کند.در دانشگاه آن‌هوئی در شرق چین، نزدیک به ۸۰ درصد رشته‌های کارشناسی مستقیماً در خدمت صنایع نوظهور این استان قرار دارند. تسای جینگ‌مین، پژوهشگر این دانشگاه، گفت: «اولویت دانشگاه‌های منطقه‌ای باید با توسعه اقتصادی و اجتماعی همان منطقه هماهنگ باشد و بر تربیت نیروهایی تمرکز کند که پاسخگوی نیازهای محلی هستند.»کارشناسان تأکید می‌کنند که هدف نهایی این اصلاحات، ارتقای کیفیت تربیت نیروی انسانی است. آنها پیشنهاد می‌کنند دانشگاه‌ها همکاری نزدیک‌تری با صنایع داشته باشند، برنامه‌های درسی خود را به‌روزرسانی کنند و منابع آموزشی را به شکل کارآمدتری تخصیص دهند.جیانگ یون‌فانگ، از مقامات آموزشی چونگ‌چینگ در جنوب غربی چین، گفت: «ما چندین خوشه ادغام صنعت و آموزش ایجاد کرده‌ایم که دانشگاه‌ها، کالج‌های فنی و حرفه‌ای، شرکت‌ها و مراکز پژوهشی را در قالب یک شبکه مشترک گرد هم آورده است.»دانشگاه شی‌آن جیائوتونگ در شمال غربی چین نیز به دانشجویان اجازه می‌دهد مسیرهای آموزشی مختلفی را با تمرکز بر پژوهش علمی، آموزش بین‌رشته‌ای و کارآفرینی انتخاب کنند و هر رشته مجموعه متنوعی از دروس را در این سه حوزه ارائه می‌دهد.جانگ، شهروند پکن، همچنین خواستار تقویت پیوند میان رشته‌های علوم پایه شد و ابراز امیدواری کرد که این رویکرد به پیشرفت بیشتر پژوهش‌های بنیادی و تسریع روند نوآوری علمی در چین کمک کند.