چریِ چین در کنار نیسانِ ژاپن؛ تحولی در صنعت خودروسازی جهان

به‌تازگی شرکت نیسان اعلام کرده است که تفاهم‌نامه‌ای غیرالزام‌آور با شرکت «چری اینترنشنال بریتانیا» امضا کرده است که بر اساس آن، امکان تولید خودروهای سواری چری در خط تولید شماره یک کارخانه ساندرلند نیسان در بریتانیا از آوریل سال مالی ۲۰۲۷ بررسی خواهد شد.
اهمیت این موضوع در آن است که یک واقعیت ساده اما مهم را نشان می‌دهد: در شرایط جهانی‌شدن اقتصاد، زنجیره‌های صنعتی و تأمین شبکه‌هایی مبتنی بر همکاری هستند که به‌طور مشترک تحت تأثیر عواملی مانند کارایی، بازار، فناوری، اشتغال و مقررات شکل می‌گیرند. صنعت جهانی خودرو امروز این اصل اقتصادی را از طریق منطق تجاری به نمایش گذاشته و امضای این تفاهم‌نامه بار دیگر بر آن تأکید کرده است.
انتخاب‌های واقعی بازار، ادعای موسوم به «تهدید چین» را زیر سؤال برده است. در حال حاضر برخی رسانه‌ها و سیاستمداران غربی تلاش می‌کنند صادرات خودروهای چینی را یک «تهدید» و رقابت طبیعی صنعتی را یک «شوک» معرفی کنند. با این حال، همکاری میان چری و نیسان روایت ساختگی رقابت «برد-باخت» میان شرکت‌های چینی و غربی را رد می‌کند. حمایت‌گرایی افراطی ممکن است هزینه‌ها را افزایش دهد، اما نمی‌تواند مانع انتخاب مصرف‌کنندگان شود و جنجال‌های سیاسی نیز هرچند سر و صدا ایجاد می‌کنند، اما قادر به تغییر قواعد صنعت نیستند.
امروز نه تنها خودروهای مقرون‌به‌صرفه چینی در بازارهای جهانی فروش خوبی دارند، بلکه زنجیره‌های صنعتی و تأمین چین نیز با سرعت بیشتری در حال گسترش در کشورهای مختلف، از جمله قدرت‌های سنتی تولیدی، هستند. این روند نشان می‌دهد چین نه تنها می‌تواند با دیگر کشورها برای منافع مشترک همکاری کند، بلکه فضای گسترده‌ای برای تکمیل ظرفیت‌های صنعتی فراهم می‌آورد.
تغییر از الگوی «فناوری غربی، بازار شرقی» به الگوی «فناوری شرقی، ظرفیت تولید غربی» بازتابی از تحول صنعت جهانی خودرو است. بسیاری از ناظران غربی تنها بر جابه‌جایی نقش‌ها در زنجیره تأمین تمرکز می‌کنند و نقش چین را به‌عنوان تسهیل‌کننده و توانمندساز تولید جهانی نادیده می‌گیرند.
خودروسازان خارجی سال‌ها در بازار چین تولید، فروش و سودآوری داشتند و در عین حال به رشد و ارتقای تأمین‌کنندگان چینی کمک کردند. اکنون شرکت‌های چینی در حال انتقال توانمندی‌های خود در حوزه فناوری انرژی‌های نو، مدیریت هزینه، نوآوری نرم‌افزاری و هماهنگی زنجیره تأمین به بازارهای جهانی هستند.
آن‌ها از این طریق می‌توانند سفارشات جدید، اشتغال، درآمد مالیاتی و تحرک صنعتی را برای اقتصادهای محلی ایجاد کنند. همکاری تولیدی در کارخانه ساندرلند، توانمندی‌های تولیدی چین را با نیازهای بازار اروپا پیوند می‌دهد و ضمن کاهش انتشار کربن ناشی از حمل‌ونقل، عرضه محصولات سبز را نیز تسریع می‌کند. چنین همکاری‌هایی به‌خوبی منافع مشترک همه طرف‌ها را نشان می‌دهد و با روند جهانی گذار به انرژی پاک و ارتقای صنعتی همسو است.
در واقع، همکاری نیسان و چری یک مورد استثنایی نیست. نشریه «نیکی آسیا» ماه گذشته گزارش داد که خودروسازان برقی چینی در حال احیای خطوط تولید راکد و نیمه‌تعطیل رقبای غربی خود هستند. از دیگر نمونه‌ها می‌توان به برنامه‌های شرکت «استلانتیس» برای استفاده مشترک از تأسیسات تولیدی خود در اسپانیا و فرانسه با شرکای چینی خود، یعنی «لیپ موتور» و «دانگ‌فنگ» اشاره کرد.
طی سال‌های اخیر، خودروسازان چینی از طریق راهبردهایی مانند خرید سهام، تولید قراردادی و مشارکت‌های راهبردی، ظرفیت‌های بلااستفاده تولیدی در خارج از کشور را احیا کرده و شبکه‌های تولید جهانی ایجاد کرده‌اند. این روند نمونه‌ای از مشارکت مستمر بخش تولید چین در توسعه جهانی است؛ آن هم در شرایطی که این کشور به‌طور پیوسته به سمت سطوح بالاتر زنجیره ارزش جهانی حرکت می‌کند.
همکاری میان چین، ژاپن و بریتانیا نه بر پایه وابستگی یک طرف به طرف دیگر و نه از سر کمک یک‌جانبه، بلکه بر اساس مزیت‌های مکمل، ریسک‌های مشترک و منافع متقابل شکل گرفته است. تفاهم‌نامه میان نیسان و چری پیام روشنی دارد: جهانی‌شدن اقتصاد از بین نرفته و زنجیره‌های صنعتی و تأمین جهانی نیز متوقف نشده‌اند؛ بلکه همه طرف‌ها در میانه تحولات و بازسازی‌های مداوم به دنبال یافتن تعادل‌های جدید هستند.
در شرایطی که اقتصاد جهانی همچنان با روندی کند در حال احیاست و گرایش‌های حمایت‌گرایانه رو به افزایش است، خودروسازان چینی با اقدامات عملی خود نشان می‌دهند که تعریف دوباره همکاری بر اساس نیازهای متقابل و پیگیری تعامل صنعتی و نتایج برد-برد از طریق رویکردی باز و فراگیر، همچنان مهم‌ترین موتور پویایی اقتصاد جهانی است.