کانال‌های باستانی و مدرن چین؛ پیونددهنده مسیرها و آفریننده فرصت‌ها

هیئت‌های خارجی از سکوی تماشای مشرف به حوضچه‌های کشتی‌گذر در تقاطع مادائو، واقع در منطقه خودمختار جوانگِ گوانگ‌شی در جنوب چین، شاهد پر شدن یکی از بزرگ‌ترین حوضچه‌های کشتی‌گذر آبراه‌های داخلی جهان از آب بودند.
این سازه به‌ گونه‌ای طراحی شده است که شناورها را بالا یا پایین ببرد و اختلاف سطح آب را که به حداکثر ۲۹.۶ متر می‌رسد، جبران کند. این حوضچه بخشی از کانال پینگ‌لو است که به‌تازگی افتتاح شده؛ آبراهی به طول ۱۳۴.۲ کیلومتر که شبکه رودخانه‌ای شی‌جیانگ در جنوب چین را به خلیج بی‌بو، نزدیک‌ترین خروجی دریایی برای بخش بزرگی از جنوب غربی چین، متصل می‌کند.
برای بسیاری از شرکت‌کنندگان در کنفرانس جهانی کانال‌ها که روز پنجشنبه به کار خود پایان دادند، ابعاد این پروژه بسیار شگفت‌انگیز بود.
ادیت بروندر، کارشناس کانال‌های چین که درباره آبراه‌های این کشور و سایر نقاط جهان تحقیق کرده است، گفت تاکنون در هیچ جای دیگری با پروژه‌ای قابل مقایسه با این طرح مواجه نشده است. شارون لیتون، رئیس سازمان آبراه‌های داخلی بین‌المللی، نیز این کانال را نمونه‌ای از تاریخ‌سازی توصیف کرد.
بازدید روز دوشنبه بخشی از برنامه این کنفرانس بود. این گردهمایی چهارروزه، نمایندگانی از شهرهای دارای کانال، دانشگاه‌ها، مؤسسات تحقیقاتی و سازمان‌های مرتبط با آبراه‌ها را از بیش از ۲۰ کشور و منطقه گرد هم آورده است.
این رویداد با شعار نوآوری و پشتکار: انتخابی حیاتی برگزار می‌شود و دو آبراه در منطقه گوانگ‌شی را در کانون گفت‌وگوهای خود قرار داده است: کانال لینگ‌چو با قدمتی ۲۲۰۰ ساله و کانال پینگ‌لو که ماه گذشته به روی کشتی‌ها گشوده شد.
شارون لیتون در مراسم افتتاحیه کنفرانس گفت: کانال‌ها صرفاً یادگارهایی از گذشته نیستند، بلکه زیرساخت‌هایی پویا، مناظری زنده و دارایی‌هایی ارزشمند در حوزه میراث فرهنگی به شمار می‌روند.
ونگ شیائوبینگ، از مقامات اداره حمل‌ونقل آبی وزارت حمل‌ ونقل چین، گفت این بخش در نقطه عطفی قرار دارد و از مرحله ساخت زیرساخت‌های بزرگ‌مقیاس به سمت تمرکز بیشتر بر کیفیت، کارایی، یکپارچگی و نوآوری حرکت می‌کند.
این تحول در منطقه گوانگ‌شی به‌روشنی دیده می‌شود؛ جایی که آبراهی با قدمت بیش از ۲۲۰۰ سال، در کنار جدیدترین کانال متصل‌کننده رودخانه به دریا در چین، در کانون توجه کنفرانس قرار گرفته است. کانال لینگ‌چو که در سال ۲۱۴ پیش از میلاد و در دوران امپراتور چین شی‌هوانگ تکمیل شد، در ابتدا برای انتقال تدارکات به ارتش چین در جریان لشکرکشی به جنوب این کشور ساخته شده بود. این کانال ۳۶.۴ کیلومتری با اتصال رودخانه‌های شیانگ‌جیانگ و لی‌جیانگ، مسیری قابل کشتیرانی میان حوضه‌های رودخانه‌ای یانگ‌تسه و رود مروارید ایجاد کرد.
اگرچه امروزه جاده‌ها و خطوط راه‌آهن جای این کانال را به‌عنوان مسیر اصلی حمل‌ونقل کالا گرفته‌اند، لینگ‌چو همچنان در آبیاری، تأمین آب محلی و گردشگری نقش دارد.عملیات مرمت و بازسازی این آبراه، ضمن احیای سازه‌های تاریخی و بهبود سامانه جمع‌آوری فاضلاب، به تأمین پایدار آب در فصل‌های خشک نیز کمک کرده است.
به گفته مقامات محلی، منطقه گردشگری لینگ‌چو در سال ۲۰۲۵ بیش از یک میلیون بازدیدکننده داشته است.
کانال پینگ‌لو پاسخی به چالشی دیرینه است: انتقال محموله‌ها از مراکز تولیدی مناطق داخلی به سواحل، در شرایطی که کوهستان‌ها و مسیرهای پرپیچ‌وخم رودخانه‌ای این کار را دشوار می‌کردند.
این کانال با هزینه‌ای بالغ بر ۷۲.۷ میلیارد یوان، معادل ۱۰.۸ میلیارد دلار آمریکا، ساخته شده و مسیری مستقیم‌تر از بخش‌هایی از جنوب غربی چین به سوی بازارهای داخلی و خارجی فراهم می‌کند. این مسیر در مقایسه با راه‌هایی که از استان همجوار گوانگ‌دونگ عبور می‌کنند، فاصله تا دریا را بیش از ۵۶۰ کیلومتر کاهش می‌دهد. برآوردهای رسمی نشان می‌دهد که استفاده از این مسیر می‌تواند هزینه‌های لجستیکی را بین ۱۸ تا ۳۰ درصد کاهش دهد.

مقامات بندری اعلام کردند که بندر نان‌نینگ در ماه گذشته ۶۶۸ هزار و ۴۰۰ تن کالا جابه‌جا کرده است. این بندر پیش از این یک بندر رودخانه‌ای داخلی بود که دسترسی آبی مستقیمی به خلیج بی‌بو نداشت. حجم جابه‌جایی کالا در این بندر نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۴۵ درصد افزایش یافته است؛ رشدی که هم‌زمان با آغاز استفاده از کانال جدید برای انتقال محموله‌ها ثبت شد.
زیرساخت‌های پشتیبان این پروژه نیز در حال توسعه هستند. یک خط راه‌آهن فرعی برای خدمت‌رسانی به مجتمع صنعتی نزدیک بندر نان‌نینگ در دست ساخت است. به گفته گروه بندری خلیج بی‌بو، این خط که برای جابه‌جایی سالانه ۳.۲ میلیون تن کالا طراحی شده، قرار است در اوت ۲۰۲۷ تکمیل شود.
لیتون، رئیس سازمان آبراه‌های داخلی بین‌المللی، گفت: کانال پینگ‌لو فصل تازه‌ای در تاریخ طولانی استفاده جوامع بشری از آبراه‌ها برای برقراری ارتباط و ایجاد فرصت می‌گشاید. این پروژه که حاصل تلفیق مهندسی، دانش و فناوری روز است، با دقت طراحی شده تا منافع ملموسی برای نسل‌های آینده به همراه داشته باشد.