جهش رباتیک چین؛ از نوآوری تا بهره‌وری جهانی

کنفرانس جهانی ربات ۲۰۲۶ (WRC) از ۱۹ تا ۲۳ اوت (۲۸ مرداد تا ۱ شهریور) در پکن برگزار می‌شود. بیش از دو هزار محصول و دستاورد، از جمله بیش از ۱۵۰ محصول برای نخستین بار در جهان، در این کنفرانس به نمایش گذاشته خواهد شد. این ارقام تنها تصویری از رونق بخش رباتیک جهان ارائه نمی‌کنند، بلکه پنجره‌ای روشن به پویایی نوآوری و توانمندی کاربردی صنعت رباتیک چین نیز هستند.
جهشی همه‌جانبه در فناوری، زنجیره تأمین و کاربردها
توانمندی ربات‌های انسان‌نما در سال‌های اخیر با سرعت زیادی در حال پیشرفت است. کنترل حرکت که زمانی یکی از موانع اصلی ورود به این حوزه بود، به سرعت از یک عرصه رقابتی به یک پایه صنعتی تبدیل شده است؛ وضعیتی مشابه صنعت فتوولتائیک و خودروهای برقی که در آن، پیشگامان بازار معمولاً تنها چند سال فرصت دارند تا رقبا فاصله را کاهش دهند.
چین به جای تمرکز بر یک مدل خاص، با تکیه بر اکوسیستم‌های صنعتی شامل تراشه‌ها، توان محاسباتی، الگوریتم‌ها، قطعات و خدمات ابری، یک زنجیره تأمین قدرتمند در زمینه کاهنده‌های دقیق، سامانه‌های سروو و دیگر اجزای اصلی ایجاد کرده است. این زنجیره با کنترل دقیق کیفیت، تحقیق و توسعه سریع و مزیت‌های هزینه‌ای پشتیبانی می‌شود.
از منظر کاربرد و تجاری‌سازی، چین مسیر «مبتنی بر کاربرد و سناریومحور» را دنبال می‌کند. چین با هدایت ابتکار «هوش مصنوعی پلاس»، تولید را به میدان آزمایش هوش تجسم‌یافته تبدیل کرده و هوش مصنوعی را به زیرساخت‌هایی مانند آب و برق بدل می‌کند؛ به این معنا که سناریوهای صنعتی دوباره به آموزش مدل‌ها بازمی‌گردند و مسیر رسیدن از کاربرد به هوش مصنوعی عمومی فیزیکی، به صورت معکوس طی می‌شود.

از صادرات محصولات تا توانمندسازی تولید جهانی
فناوری تنها زمانی به ارزش واقعی خود دست می‌یابد که به ظرفیت تولیدی گسترده و قابل استفاده تبدیل شود. در گذشته، تولید چین از طریق صنایع سبز به پیشبرد گذار کم‌کربن جهان کمک کرده است. در آینده، چین در حال سرعت بخشیدن به تبدیل خود به «کارخانه‌ای برای تأمین کارخانه‌های جهان» است؛ به این معنا که نه ‌تنها ربات‌های پیشرفته و باکیفیت را به بازارهای جهانی صادر می‌کند، بلکه قطعات ممتاز و تجهیزات پیشرفته را نیز در اختیار بخش تولید جهان قرار می‌دهد.
چین در زمینه قطعات کلیدی رباتیک نیز ظرفیت قابل توجهی ایجاد کرده است، به‌ویژه در شرایطی که هزینه همچنان یکی از موانع تولید انبوه به شمار می‌رود. در این شرایط، رقابت دیگر تنها بر سر هوش نیست، بلکه به هزینه، قابلیت اطمینان، استانداردسازی و مقیاس نیز کشیده شده است.
علاوه بر این، صنعت رباتیک به «جزایر فناوری» جدا از یکدیگر نیاز ندارد، بلکه به شبکه‌ای باز و مشترک از نوآوری نیازمند است. کشورها و مناطق می‌توانند هر یک توانمندی‌های خود را در زمینه‌هایی مانند تحقیقات پایه، قطعات اصلی، الگوریتم‌های نرم‌افزاری، سناریوهای کاربردی و تدوین استانداردها به اشتراک بگذارند. آنها می‌توانند ضمن رقابت، با یکدیگر همکاری و نوآوری کنند تا دستاوردهای فناوری سریع‌تر به ظرفیت تولیدی تبدیل شود و منافع آن به جهان برسد.
همکاری باز، پایه‌ای برای حکمرانی مشترک
گسترش رویکرد باز در زمینه قانون‌گذاری و حکمرانی جهانی نیز نمود پیدا می‌کند. در شرایطی که هوش تجسم‌یافته در آستانه تجاری‌سازی قرار دارد، استانداردهای بین‌المللی یکپارچه برای پیوند دادن بازارهای جهانی اهمیت اساسی دارند. کنفرانس جهانی هوش مصنوعی امسال از حمایت نزدیک به ۳۰ سازمان بین‌المللی برخوردار شده و مهمانان خارجی ۳۰ درصد از سخنرانان اصلی این رویداد را تشکیل می‌دهند. کارشناسانی از سازمان توسعه صنعتی ملل متحد، فدراسیون بین‌المللی رباتیک و فدراسیون جهانی سازمان‌های مهندسی نیز در این رویداد حضور دارند تا روندهای صنعت را بررسی و درباره چارچوب‌های استاندارد برای هوش تجسم‌یافته و حکمرانی هوش مصنوعی گفت‌وگو کنند.
چین همچنین به طور مستمر با رویکردی باز در حکمرانی جهانی مشارکت داشته است؛ از اجرای کامل اقدامات مربوط به برچسب‌گذاری محتوای تولیدشده و مصنوعی توسط هوش مصنوعی گرفته تا انتشار رسمی «سیستم استانداردهای ربات انسان‌نما و هوش تجسم‌یافته، نسخه ۲۰۲۶» در فوریه ۲۰۲۶ و توافق‌نامه سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی که در ۲۶ جولای ۲۰۲۶ توسط چندین کشور به امضا رسید. چین در کنار تقویت مقررات در سراسر چرخه حیات هوش مصنوعی، فعالانه مسیر نوآوری برای صنایع جهانی هوش مصنوعی و رباتیک را پیش می‌برد؛ مسیری که بر همزیستی انسان و ماشین و منافع فراگیر و مشترک استوار است.

ربات‌ها اکنون در نقطه تلاقی هوش مصنوعی، تولید پیشرفته، مواد جدید، فناوری‌های حسگر و داده قرار دارند و در حال تغییر شکل تولید و زندگی روزمره هستند. چین در مواجهه با این تحول، ضمن استفاده از همکاری‌های باز برای پیشبرد تبادل فنی، توسعه استانداردها و همکاری در کاربردها، به تقویت نوآوری مستقل و زنجیره صنعتی خود نیز ادامه داده است.
پیام ارائه ‌شده در کنفرانس جهانی ربات ۲۰۲۶ روشن است: مرحله بعدی توسعه رباتیک تنها به پیشرفت‌های فناورانه وابسته نیست، بلکه به ادغام توان محاسباتی، مدل‌ها، داده‌ها و سناریوهای واقعی نیز نیاز دارد. افزون بر این، همکاری‌های باز می‌توانند نوآوری را به موتور توسعه صنعت تبدیل کرده و رباتیک را از آزمایشگاه‌ها به خطوط تولید منتقل کنند؛ در حالی که مزایای آن را به شکلی ایمن‌تر، قابل اعتمادتر و فراگیرتر در اختیار مردم در سراسر جهان قرار می‌دهند.