ربات‌ها چگونه بهره‌وری را در یک کارخانه چینی دو برابر کردند؟

تولیدکنندگان سنتی چگونه باید با ظهور فناوری‌های هوشمند مواجه شوند؟ این پرسشی است که دیگر نمی‌توانند آن را نادیده بگیرند.
در استودیوی نوآوری کارگران نمونه در بخش «کار سرد» شرکت ماشین‌سازی الکتریکی هاربین، از شرکت‌های زیرمجموعه کمپانی الکتریک هاربین در استان هیلونگ‌جیانگ در شمال شرقی چین، نشستی درباره ربات‌های مشارکتی برگزار شد. حاضران در این نشست دیگر درباره اینکه آیا باید به سمت تولید هوشمند حرکت کنند یا نه بحث نمی‌کردند، بلکه تمرکز آن‌ها بر این بود که چگونه می‌توان این فرایند را بهبود بخشید.
برخی از شرکت‌کنندگان معتقد بودند ربات‌ها پیش از آغاز کار همچنان به زمان آماده‌سازی زیادی نیاز دارند. برخی دیگر پیشنهاد می‌دادند توانایی ربات‌ها برای سازگاری با سناریوهای مختلف تولید افزایش یابد. ارتقای هماهنگی میان چند ربات به صورت هم‌زمان نیز از مهم‌ترین موضوعات مطرح‌شده در این جلسه بود.
پیش از آغاز نشست، «لیو جی‌پنگ» سرپرست تیم جوشکاری هوشمند، با دفترچه‌ای در دست در کارگاه قدم زده و از تک‌تک جوشکاران درباره تولید هوشمند و بهبودهای مورد نظرشان پرس‌وجو کرده بود. او پیشنهادهای آن‌ها را با دقت ثبت کرد و مستقیماً به جلسه بحث و تبادل نظر آورد.
تا سه سال پیش، لیو حتی تصور چنین صحنه‌ای را هم نمی‌کرد.
بخش کار سرد مسئول جوشکاری قطعات کلیدی مورد استفاده در تجهیزات بزرگ برق‌آبی و انرژی هسته‌ای است. در گذشته همه عملیات جوشکاری به صورت دستی انجام می‌شد. جوشکاران باید لباس‌های عایق حرارت و کاملاً پوشیده می‌پوشیدند و در کنار قطعاتی که دمای آن‌ها به ۱۵۰ درجه سانتی‌گراد می‌رسید کار می‌کردند. این کار از نظر جسمی بسیار طاقت‌فرسا بود و در عین حال حفظ کیفیت یکنواخت و بهره‌وری بالا در آن دشوار بود.
در پاییز ۲۰۲۳، این بخش تصمیم گرفت با ورود ربات‌های مشارکتی به خط تولید، مسیر جوشکاری هوشمند را آغاز کند.
با این حال، ورود ربات‌ها به کارخانه تنها آغاز راه بود. لیو به یاد می‌آورد که برنامه‌نویسی یک ربات برای اجرای نخستین خط جوش، سه روز کامل زمان برد. او درباره آن روزها می‌گوید: «ربات هیچ شناختی از محصولات برق‌آبی نداشت.»
بیشتر قطعات مورد استفاده در صنعت برق‌آبی، محصولات سفارشی هستند؛ زیرا میزان رسوبات رودخانه‌ها متفاوت است و واحدهای توربین نیز از نظر ساختار، اندازه و مواد اولیه با یکدیگر فرق دارند. به همین دلیل، هیچ برنامه واحدی وجود ندارد که بتوان آن را برای همه پروژه‌ها به کار گرفت.
تیم‌های تولید در خط مقدم با همکاری نزدیک شرکت‌های سازنده ربات، به تدریج مهارت‌ها و ظرافت‌های کار جوشکاران، از جمله الگوهای جوشکاری، نرخ تغذیه سیم و سرعت حرکت مشعل جوشکاری را به زبان برنامه‌نویسی قابل فهم برای ربات‌ها تبدیل کردند. به این ترتیب، ربات‌ها گام‌به‌گام توانمندتر و قابل اعتمادتر شدند.

لیو می‌گوید: «جوشکاری هوشمند بهره‌وری ما را دو برابر کرده است. در گذشته یک جوشکار در بهترین حالت می‌توانست روزانه ۲۵ تا ۳۰ کیلوگرم مواد جوشکاری مصرف کند، اما اکنون یک ربات به تنهایی می‌تواند در همان مدت بیش از ۵۰ کیلوگرم مواد مصرف کند.» در کارگاه جدیدی که از مارس امسال فعالیت خود را آغاز کرده، اکنون ۳۰ ربات جوشکار مشغول کار هستند.
این شرکت برای تشویق نوآوری، برنامه‌های انگیزشی ویژه‌ای در نظر گرفته است. کارگرانی که بسته‌های فرایند جوشکاری را برای موقعیت‌های مختلف طراحی کنند، پاداش‌های ویژه دریافت می‌کنند. همچنین مسابقات مهارتی به طور منظم برگزار می‌شود و پنج نفر از پربازده‌ترین کارکنان هر ماه علاوه بر پاداش مالی، به صورت علنی مورد تقدیر قرار می‌گیرند.
لیو اکنون در حال ثبت حق اختراع (پتنت) برای روشی است که آن را «جوشکاری تطبیقی» می‌نامد. شرکت نیز در تمام مراحل این مسیر، از آموزش و مشاوره برای ثبت درخواست گرفته تا آماده‌سازی و اصلاح مدارک، از او حمایت کرده است.
او می‌گوید: «قبلاً تصور می‌کردم پتنت‌ها فقط متعلق به پژوهشگران هستند، اما پس از شرکت در دوره‌های آموزشی فهمیدم که ایده‌های خوب کارگران عادی نیز می‌تواند به پتنت تبدیل شود.»
در سال‌های اخیر، فدراسیون اتحادیه‌های کارگری استان هی‌لونگ‌جیانگ اقدامات مختلفی را برای کمک به کارگران صنعتی در مسیر ارتقای مهارت‌های نوآورانه انجام داده است. این اقدامات شامل برنامه عملیاتی سه‌ساله ارتقای مهارت‌های نیروی کار است که سالانه یک میلیون کارگر را تحت آموزش قرار می‌دهد. همچنین در قالب برنامه ارتقای تحصیلی، به کارگران صنعتی واجد شرایط برای ادامه تحصیل دانشگاهی، یارانه‌ای به مبلغ هزار یوان، معادل حدود ۱۴۷٫۶۵ دلار، پرداخت می‌شود.

برای کارگرانی مانند لیو، این سیاست‌ها فرصت‌های تازه‌ای برای پیشرفت حرفه‌ای فراهم کرده است.
لیو در پایان می‌گوید: «در گذشته جوشکاران مجبور بودند روی قطعات خم شوند و نور قوس جوشکاری چشم‌هایشان را آزار می‌داد. اما امروز تنها با یک تبلت فرایند کار را مدیریت می‌کنیم. بهره‌وری افزایش یافته، بیماری‌های شغلی کاهش پیدا کرده و حتی می‌توانیم دانش فنی و مهارت‌های خود را به پتنت تبدیل کنیم. این چهره کارگران صنعتی در عصر جدید است.»