خالی‌خوانی ارزی و دیوار سکوت؛ چرا بانک اقتصاد نوین و وزارت نفت از پاسخگویی فرار می کنند؟

به گزارش اقتصادی برتر به نقل از صفحه اقتصاد-در پی مصاحبه اخیر حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، درباره آنچه «خالی‌خوانی منابع ارزی حاصل از فروش نفت» در شبکه بانکی، به‌ویژه بانک اقتصاد نوین عنوان شده، موجی از پرسش‌ها و تردیدهای جدی در فضای اقتصادی کشور داشته است. صمصامی با اشاره به ثبت منابع ارزی بدون دسترسی عملیاتی و ابهام در نحوه گزارش‌دهی این منابع، نقش برخی بانک‌ها بویژه بانک اقتصاد نوین را در فرآیند ثبت و وصول ارزهای نفتی زیر سؤال برد؛ اظهاراتی که بازتاب گسترده‌ای در میان کارشناسان و رسانه‌ها داشت.

در همین راستا، رسانه «صفحه اقتصاد» برای تنویر افکار عمومی و بررسی جزئیات این ادعاها، با محمدرضا حسین‌زاده مدیرعامل بانک اقتصاد نوین، مهدی گودرزی معاون ارزی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و همچنین بهزاد شمسی مدیر امور مالی شرکت ملی نفت ایران تماس گرفت. با این حال، علی‌رغم تماس‌های مکرر، هیچ‌یک از این مقامات حاضر به پاسخگویی نشدند؛ سکوتی که خود به یکی از نشانه‌های معنادار این پرونده بدل شده است.

بر اساس برخی اطلاعاتی که نیاز به راستی آزمایی بیشتر دارد، در بازه‌ای کوتاه و هم‌زمان با تعطیلات نظام بانکی چین، وصول منابع ارزی معادل نزدیک به نهصد میلیون دلار حاصل از فروش نفت، به نام بانک اقتصاد نوین ثبت شده است. پرسش اصلی اینجاست که این منابع از چه مسیر عملیاتی وصول شده‌اند و آیا در همان مقطع، واقعاً قابلیت دسترسی و استفاده عملیاتی داشته‌اند یا صرفاً در قالب ثبت‌های دفتری (خالی خوانی) گزارش شده‌اند.

افزون بر این، گفته می شود موجودی ارزی این بانک در مقاطعی از بیش از یک‌ونیم میلیارد دلار نیز فراتر رفته؛ رقمی که روشن نیست چه میزان آن منابع قطعی و قابل اتکا بوده و چه بخشی صرفاً بر مبنای «اعلام وصول» در صورت‌ها منعکس شده است. ابهام‌ها به همین‌جا ختم نمی‌شود. در شیوه گزارش‌دهی ارزی بانک اقتصاد نوین، تفکیک میان «وصول قطعی منابع» و «ثبت بر اساس اعلام وصول» چگونه اعمال شده و این تمایز با چه جزئیاتی به بانک مرکزی گزارش شده است؟ این پرسش‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که بنا بر اطلاعات موجود، حساب‌های ارزی این بانک در برخی مقاطع با محدودیت یا حتی انسداد از سوی نهاد ناظر مواجه بوده‌اند؛ محدودیت‌هایی که دلایل اعمال، مدت‌زمان تداوم و سازوکار رفع آن‌ها تاکنون به‌صورت شفاف تشریح نشده است.

از سوی دیگر، تمرکز بخش قابل توجهی از منابع ارزی حاصل از فروش نفت در بانک اقتصاد نوین، خود به یک محور بحث‌برانگیز تبدیل شده است. سئوالی که هنوز به آن پاسخ داده نشده این است که تمرکز ایجاد شده بر چه مبنایی شکل گرفته و چه نسبتی با سازوکارهای رسمی تخصیص منابع ارزی در شبکه بانکی دارد؟ منتقدان همچنین درباره نحوه تعامل این بانک با بخش بین‌الملل صنعت نفت، به‌ویژه در دوره مسئولیت صادقی، پرسش‌هایی جدی مطرح می‌کنند و خواستار شفاف‌سازی درباره نقش این تعاملات در جریان ورودی ویژه منابع ارزی هستند.

در این میان، نام عبدالناصر همتی، رئیس‌کل  بانک مرکزی، نیز در تحلیل‌های کارشناسی مطرح شده است. برخی شواهد حاکی از آن است که از زمان آغاز مسئولیت او، چارچوب‌ها و ضوابط خاصی برای فعالیت‌های ارزی بانک اقتصاد نوین اعمال شده؛ چارچوب‌هایی که به گفته کارشناسان، با رویه‌های حاکم بر سایر بانک‌های عامل تفاوت داشته و همین امر بر دامنه ابهام‌ها افزوده است.

این پرسش‌ها در پی مصاحبه اخیر صمصامی نماینده مردم تهران و با هدف تنویر افکار عمومی، در چارچوب ضوابط حرفه‌ای برای مدیرعامل بانک اقتصاد نوین ارسال شده است. با این حال، تا لحظه انتشار این گزارش، هیچ پاسخی از سوی بانک اقتصاد نوین، بانک مرکزی یا شرکت ملی نفت ایران دریافت نشده است. رسانه «صفحه اقتصاد» اعلام می‌کند همچنان برای انجام گفتگوی رسمی یا انتشار پاسخ مکتوب نهادهای مسئول آمادگی دارد؛ چرا که تداوم این سکوت، نه‌تنها به شفافیت کمکی نمی‌کند، بلکه بر دامنه تردیدها و حساسیت افکار عمومی نسبت به سرنوشت منابع ارزی کشور می‌افزاید.