آغاز اجلاس ناتو در سایه اختلافات عمیق میان اعضا

اجلاس ناتو قرار است در روزهای ۷ و ۸ جولای (۱۶ و ۱۷ تیر) در آنکارا، پایتخت ترکیه برگزار شود. با این حال، حتی پیش از آغاز رسمی این نشست، اختلافات جدی میان کشورهای عضو آشکار شده است.
«مارک روته»، دبیرکل ناتو، طی نشست خبری پیش از اجلاس اعلام کرد که این ائتلاف از زمان اجلاس سال گذشته در لاهه، «پیشرفت‌های تحول‌آفرینی» داشته است. با این وجود، در پس این ارزیابی مثبت، این ائتلاف نظامی ۳۲ عضوی با شکاف‌ها و اختلافات کم‌سابقه‌ای روبه‌رو است.
نخست، بحران اعتماد در روابط فراآتلانتیکی همچنان ادامه دارد. دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا، علاوه بر اعلام کاهش نیروهای آمریکایی مستقر در اروپا، بار دیگر پیشنهاد خود برای «خرید» گرینلند، قلمرو خودمختار دانمارک، را مطرح کرده است؛ موضوعی که با مخالفت شدید متحدان اروپایی روبه‌رو شده است.
ترامپ همچنین با تشدید اختلافات، کشورهای اروپایی را به دلیل خودداری از همراهی با آمریکا و اسرائیل در عملیات نظامی علیه ایران و نیز امتناع از ارائه پشتیبانی اسکورت در تنگه هرمز، به‌صورت علنی مورد انتقاد قرار داده است.
دوم، اعضای اروپایی بر سر موضوع اوکراین اختلافات عمیقی دارند.در حالی که قرار بود کمک به اوکراین یکی از محورهای اصلی این اجلاس باشد، لهستان به‌صراحت با پیشنهاد آلمان برای اختصاص کامل حدود ۶.۶ میلیارد یورو از «تسهیلات صلح اروپایی» اتحادیه اروپا به اوکراین مخالفت کرده است. همچنین، به گفته منابع بریتانیایی، ناتو به‌طور غیرعلنی تصمیم گرفته است موضوع اوکراین را در حاشیه قرار دهد.
سوم، کشور میزبان، ترکیه، سال‌هاست که رویکردی متفاوت از دیگر اعضای این ائتلاف در پیش گرفته است. آنکارا در طول درگیری روسیه و اوکراین تلاش کرده توازن خود را حفظ کند و همچنان از بی‌تفاوتی متحدانش در جریان کودتای نافرجام سال ۲۰۱۶ و همچنین تحریم تسلیحاتی پس از آن بر سر مسئله سوریه، ناراضی است.
در این اجلاس، آمریکا در حال محاسبه، اروپا گرفتار چالش، ترکیه در حال تدوین راهبرد و اوکراین در انتظار تصمیمات است. روته اعلام کرده است که قراردادهای دفاعی جدیدی به ارزش میلیاردها دلار در جریان این نشست رونمایی خواهد شد، اما چنین قراردادهایی به‌تنهایی نمی‌توانند شکاف‌های عمیق درون این ائتلاف را پنهان کنند.
امنیت و همکاری میان کشورها باید بر پایه احترام متقابل، برابری و منافع مشترک شکل بگیرد، نه بر اساس دامن زدن به تهدیدهای خارجی برای پنهان کردن اختلافات داخلی. ناتو، به‌عنوان یادگار دوران جنگ سرد و بزرگ‌ترین ائتلاف نظامی جهان، همچنان به رویکرد تقابل بلوکی پایبند مانده و به تنش‌های منطقه‌ای دامن می‌زند؛ رویکردی که با روند تحولات امروز جهان همخوانی ندارد و کمکی به حل اختلافات ساختاری میان اعضای آن نمی‌کند.