بازی خطرناک ترامپ؛ آتش‌بس در برابر عادی‌سازی روابط با اسرائیل

این روزها دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با طرحی بحث‌برانگیز واکنش‌های زیادی را برانگیخته است. او پیشنهاد داده توافق آتش‌بس با ایران به توافق‌نامه «ابراهیم» گره بخورد؛ به این معنا که کشورهایی مانند عربستان، قطر، مصر، اردن، ترکیه، پاکستان و حتی ایران به سمت عادی‌سازی روابط با اسرائیل سوق داده شوند. از نگاه ترامپ، این طرح […]

این روزها دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با طرحی بحث‌برانگیز واکنش‌های زیادی را برانگیخته است. او پیشنهاد داده توافق آتش‌بس با ایران به توافق‌نامه «ابراهیم» گره بخورد؛ به این معنا که کشورهایی مانند عربستان، قطر، مصر، اردن، ترکیه، پاکستان و حتی ایران به سمت عادی‌سازی روابط با اسرائیل سوق داده شوند.
از نگاه ترامپ، این طرح می‌تواند یک «معامله بزرگ تاریخی» باشد، اما در عمل بسیاری آن را بیشتر یک مانور سیاسی و نشانه‌ای از بن‌بست واشنگتن در سیاست خاورمیانه می‌دانند.
هدف اعلامی این طرح، کاهش تنش با ایران و در عین حال گسترش روابط عادی میان اسرائیل و کشورهای عربی عنوان شده است. با این حال، منتقدان معتقدند این رویکرد بیشتر تلاش شتاب‌زده‌ای از سوی کاخ سفید برای بازسازی نفوذ از دست‌رفته آمریکا در منطقه است.
واقعیت میدانی اما نشان می‌دهد آمریکا درگیر تنش‌های پیچیده با ایران است و هم‌زمان جنگ غزه نیز فضای منطقه را ملتهب کرده است. در داخل آمریکا نیز افکار عمومی نسبت به سیاست‌های خاورمیانه‌ای دولت‌ها، از جمله دولت ترامپ، دچار خستگی و نارضایتی شده است. در چنین شرایطی، ترامپ تلاش می‌کند با احیای توافق ابراهیم، هم خود را موفق نشان دهد و هم ناکامی‌های موجود را کمرنگ کند.
با این حال، مانع اصلی در برابر این طرح، مواضع صریح کشورهای منطقه است. پاکستان اعلام کرده تحت هیچ شرایطی حاضر به عادی‌سازی روابط با اسرائیل نیست. عربستان نیز تأکید کرده تا زمان شکل‌گیری یک کشور مستقل فلسطینی، چنین اقدامی در دستور کار نخواهد بود.

این مواضع صرفاً سیاسی یا شعاری نیست، بلکه بازتاب حساسیت عمیق افکار عمومی جهان اسلام نسبت به مسئله فلسطین است. در شرایطی که بحران غزه همچنان ادامه دارد، بسیاری از کشورها عادی‌سازی روابط با اسرائیل را غیرقابل پذیرش می‌دانند. در چنین فضایی، طرح ترامپ عملاً به فشاری سیاسی تبدیل شده که با واقعیت‌های منطقه همخوانی ندارد.
جالب‌تر اینکه در این طرح از ایران نیز خواسته شده به چنین چارچوبی بپیوندد. اما به گفته برخی تحلیلگران، از جمله «مایک باکلی»، این سناریو کاملاً غیرواقعی است. ایران با توجه به مواضع ایدئولوژیک و سیاسی خود و همچنین تنش‌های اخیر با اسرائیل و آمریکا، هیچ زمینه‌ای برای پذیرش چنین پیشنهادی ندارد.
در پس این توهم آمریکا، برخی اهداف سیاسی دیگر نیز دیده می‌شود. از جمله تلاش برای کاهش فشار اسرائیل بر دولت ترامپ و مدیریت نگرانی‌های بنیامین نتانیاهو نسبت به هرگونه توافق احتمالی با ایران. همچنین آمریکا امیدوار است با گسترش توافق ابراهیم، یک چارچوب امنیتی منطقه‌ای به نفع خود ایجاد کند.

اما منتقدان می‌گویند چنین طرحی در عمل می‌تواند به نادیده گرفتن مسئله فلسطین منجر شود؛ موضوعی که به باور بسیاری از کشورهای منطقه، خط قرمز اصلی در هرگونه عادی‌سازی روابط با اسرائیل است.
واقعیت این است که این توافقی که ترامپ مطرح می‌کند، بیشتر شبیه یک توهم است تا یک طرح عملی. تا زمانی که مسئله فلسطین حل نشده باقی بماند، بعید است هیچ کشور اسلامی به‌سادگی وارد روند عادی‌سازی روابط با اسرائیل شود. راه‌حل واقعی، احترام به حقوق ملت فلسطین و توجه به حاکمیت کشورهای منطقه است، نه ترسیم طرح‌ها و فشارهای سیاسی از سوی آمریکا که با واقعیت‌های منطقه همخوانی ندارد.