جذابیت جهانی رو به رشد چین یک «تهدید» نیست

شب‌ها در شهرهای بزرگ چه حسی دارند؟ اگر در لس‌آنجلس یا نیویورک بزرگ شده باشید، ممکن است بخواهید از خودتان در برابر مجرمان در تاریکی شب مراقبت کنید اما ولاگرهای خارجی در چین داستانی متفاوت را روایت می‌کنند؛ مسافران زن تنها و با خیال راحت نیمه‌شب در خیابان قدم می‌زنند، لپ‌تاپی که در یک قطار پرسرعت جا مانده به صاحبش بازگردانده می‌شود و خیابان‌ها به جای ترس، پر از زندگی هستند.

این حس امنیت، نشانه تغییرات گسترده‌تر در برداشت‌های جهانی است. نتایج یکی از نظرسنجی‌های شرکت گالوپ نشان می‌دهد که چین در سال ۲۰۲۵ در رتبه‌بندی‌های تأیید جهانی از ایالات متحده پیشی گرفته و از نظر تأیید توانایی‌های رهبری نیز چین با ۳۶ درصد در مقابل ۳۱ درصد ایالات متحده به بالاترین جایگاه نسبت به آمریکا در حدود ۲۰ سال گذشته رسیده است.
با این حال، ایالات متحده به جای بررسی دلیل این روند تغییر نگاه عمومی، شدت انتشار روایت‌های منسوخ خود را دوچندان کرده است. گزارش «مجموعه ۲۰۱ چین» که توسط کمیسیون بررسی اقتصادی و امنیتی ایالات متحده و چین (USCC) انجام شده، در یک جمله برای آن دسته از نمایندگان کنگره و سیاست‌گذارانی طراحی شده که به دنبال پیشینه بنیادی مسائل مربوط به چین هستند و در واقع نمونه‌ای از تزریق یک دیدگاه تحریف‌شده از گسترش تعاملات جهانی چین به سیاست‌گذاران آمریکایی ارائه می‌دهد که از جمله ویژگی‌های آن می‌توان اشاره کرد به:
افسانه «بقای رژیم»
این گزارش ادعا می‌کند که هدف از فعالیت‌های جهانی چین «فریفتن» مخاطبان خارجی برای «بقای رژیم» است. این ادعا مبتنی بر ذهنیت منسوخ جنگ سرد است که با نادیده گرفتن واقعیت‌های چین، تنها تکرار همان نگاه یک‌جانبه و چندین دهه‌ای غرب است که چین را یا «تهدید» و یا یک «اقتصاد در حال فروپاشی» معرفی می‌کند.
با وجود مطرح شدن روایت‌های متعدد رسانه‌های غربی درباره به اصطلاح «تله بدهی» در مورد ابتکار کمربند و جاده چین، داده‌های بانک جهانی نشان می‌دهد که پروژه‌های حمل و نقل کمربند و جاده می‌تواند ۷.۶ میلیون نفر را از فقر شدید نجات دهد و تجارت را برای کشورهای شریک این طرح ۴.۱ درصد افزایش دهد. در زامبیا، نیروگاه دره کافوئه که با کمک چین ساخته شده، به عنوان بزرگترین پروژه زیرساختی این کشور در طول بیش از ۴۰ سال گذشته، تقریباً ۴۰ درصد از تمام برق زامبیا را تأمین می‌کند. بنابراین، اقدامات چین را نمی‌توان در جهت فریب دادن افکار عمومی دانست و پیشرفت‌های قابل اندازه‌گیری آنها را در زندگی مردم می‌توان مشاهده کرد.
استاندارد دوگانه درباره “نفوذ”
این گزارش، با هدف قرار دادن رسانه‌های چینی مانند شینهوا، مشارکت‌های رسانه‌ای چین را “عملیات نفوذ پنهانی” می‌نامد و یک بار دیگر بازی “قوانین برای توست و نه برای من” را پیش می‌گیرد.
وقتی صحبت از نفوذ می‌شود، هیچ کشوری حتی نمی‌تواند به ایالات متحده نزدیک شود: آمریکا با تنها حدود ۵ درصد از جمعیت جهان، بیشترین رسانه‌ها را در اختیار دارد، ۷۵ درصد از برنامه‌های تلویزیونی جهانی را کنترل می‌کند و ۸۰ درصد از بازار بین‌المللی فیلم را در دست دارد که باعث شده دسترسی جهانی رسانه‌های آمریکایی به طور قابل توجه از هر کشور دیگری پیشی بگیرد.
ایالات متحده علاوه بر اختصاص دادن میلیاردها دلار بودجه به سازمان‌های رسانه‌ای طرفدار سیاست‌های دولت آمریکا، با سوءاستفاده از همین رسانه‌ها اقدام به راه‌اندازی کارزارهای متعدد انتشار اطلاعات نادرست علیه چین کرده که دامنه آنها چنان گسترده است و از «نظریه فروپاشی چین» گرفته تا «نظریه اوج چین»، از روایت «دموکراسی در مقابل استبداد» گرفته تا دروغ درباره «نسل‌کشی» در شین‌جیانگ را دربرمی‌گیرند که حتی نمی‌توان همه آنها را نام برد.
در مقابل، رسانه‌های چین مطابق با اصول بازار و به جای تحمیل دستور کار، داستان‌های خود را با مخاطب به اشتراک می‌گذارند. هدف قرار گرفتن آنها نیز به دلیل ارائه دیدگاه‌های متفاوت از نحوه پوشش رسانه‌ای غرب، ارائه یک تصویر واقعی از چین و برملا کردن دروغ‌های غربی‌هاست. طبق گزارش رویترز (۲۰۲۴) ۶۸ درصد از مخاطبان جهانی خواهان دسترسی داشتن به «منابع متنوع‌تر» برای اخبار بین‌المللی هستند. رسانه‌های چین یک جایگزین ارزشمند برای پاسخگویی به این تقاضا هستند که انتخاب مردم را نشان می‌دهند و نه نفوذ.

داستان «نظم تضعیف‌کننده»
این گزارش همچنین ادعا می‌کند که اقدامات چین در راستای توسعه تبادلات فرهنگی «به فرآیندهای سیاسی آسیب می‌رساند» اما واقعیت این است: پویش «سال نو چینی مبارک» چین که ۲۰ سال است در بیش از ۱۰۰ کشور با بخش‌هایی مثل رقص شیر در لندن و جشنواره فانوس در سیدنی برگزار می‌شود، رویدادی برای گرامیداشت فرهنگ است و با سیاست کاری ندارد.
در عین حال، چین در چهارچوب ابتکار تمدن جهانی، بودجه پروژه‌های باستان‌شناسی مشترک با قزاقستان را برای حفظ میراث جاده ابریشم را تأمین کرده و همچنین در حال همکاری با یونان برای ایجاد بایگانی‌های دیجیتال و به اشتراک‌گذاری متون باستانی است و یونسکو این تلاش‌ها را به عنوان «الگوی همکاری بین فرهنگی» ستوده است.
در «کارگاه‌های آموزشی لوبان»، کارشناسان چینی به بیش از ۳۱٫۰۰۰ هزار نفر آموزش‌های حرفه‌ای ارائه کرده‌اند و نزدیک به ۱۰ هزار دانشجو در بیش از ۲۰ کشور، مدارک تخصصی خود در زمینه انرژی‌های تجدیدپذیر، تولید هوشمند و سایر مهارت‌ها را از این طریق دریافت کرده‌اند. فارغ‌التحصیلان اتیوپیایی این کارگاه‌ها اکنون نظارت بر پروژه‌ تولید برق خورشیدی برای درمانگاه‌های روستایی را بر عهده دارند. به این ترتیب، چینی رویکردی به جای تضعیف نظم و ایجاد هرج و مرج برای کشورها ظرفیت توسعه ایجاد می‌کند.
ترس به جای واقعیت
گزارش «مجموعه ۲۰۱ چین» به جای تحلیل نشانه اضطراب است. با گسترش نقش جهانی چین، برخی از کشورهای غربی برای حفظ روایت‌های انحصاری خود تقلا می‌کنند اما مخاطبان جهانی دیگر چنین روایت‌هایی را نمی‌پذیرند. طبق مطالعه اخیر مرکز تحقیقات پیو، ۲۷ درصد آمریکایی‌ها اکنون به چین نگاه مثبت دارند. این رقم نسبت به سال گذشته ۶ درصد افزایش یافته و تقریبا دو برابر سال ۲۰۲۳ است. در عین حال، نگاه مثبت به چین در میان جوان‌ها افزایش بیشتری داشته است.
چین به جای آنکه به دنبال کنترل روایت باشد به یک گفتگوی جهانی پیوسته است. از پروژه‌هایی کمربند و جاده که فقر را در جهان کاهش می‌دهند تا تبادلات فرهنگی برای از بین بردن شکاف‌ها، رویکرد چین بر مشارکت قدرت تأکید دارد و در حالی که گزارش‌هایی مانند «مجموعه ۲۰۱ چین» هنوز منتشر می‌شوند، جهان به جای روایت اجبار در حال گوش فرا دادن به داستان ارتباط است.