تجربه چین در ریشه‌کنی فقر؛ الگویی برای جهان در حال توسعه

چین پس از هشت سال تلاش مستمر، موفق شد فقر مطلق را در سراسر کشور ریشه‌کن کند و به یک دستاورد تاریخی برسد. سپس این کشور در یک دوره گذار پنج‌ساله، مأموریت تثبیت و گسترش دستاوردهای فقر‌زدایی را با موفقیت ادامه داد و هم‌زمان با اجرای برنامه «احیای روستاها»، مانع بازگشت گسترده فقر شد.
پیروزی چین در مبارزه با فقر باعث شد این کشور ۱۰ سال زودتر از موعد تعیین‌شده، به اهداف کاهش فقر در سند چشم‌انداز ۲۰۳۰ سازمان ملل برای توسعه پایدار دست پیدا کند.
در دوره چهاردهمین برنامه پنج‌ساله چین (۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵)، تمامی ۸۳۲ شهرستانی که از فقر خارج شده بودند، دو تا سه صنعت اصلی را ایجاد و توسعه دادند؛ صنایعی که ارزش تولید سالانه آن‌ها در مجموع از ۱٫۷ تریلیون یوآن، (۲۵۰٫۷۷ میلیارد دلار)، فراتر رفت. همچنین درآمد سرانه قابل تصرف ساکنان روستایی این مناطق برای پنج سال متوالی سریع‌تر از میانگین ملی مناطق روستایی رشد کرد و پایه‌های فقر‌زدایی را مستحکم‌تر ساخت.
تحول روستاهای چین، دیدگاه‌های تازه‌ای را برای حل چالش‌های توسعه در جهان ارائه کرده است. در سال‌های اخیر، کتاب‌هایی مانند «گام‌به‌گام تا رهایی از فقر» و «شی جین‌پینگ؛ ریشه‌کنی فقر» به زبان‌های مختلف ترجمه و منتشر شده‌اند. تجربه چین در مبارزه با فقر به نتایج قابل توجهی رسیده و این کشور مسیر ویژه و بومی خود را برای کاهش فقر شکل داده و مجموعه‌ای از نظریه‌های ضد فقر را بر پایه تجربه عملی ایجاد کرده است.

برای نمونه، در شهر امباله اوگاندا، یک «کارگاه لوبان» با همکاری دانشکده پلی‌تکنیک تیان‌جین و دانشکده فنی الگون راه‌اندازی شد. این مرکز با پشتیبانی شهرک صنعتی مشترک چین و اوگاندا، از سال ۲۰۲۰ تاکنون به بیش از ۱۲۰۰ نیروی کار آموزش مهارتی ارائه داده است.
در استان کامپونگ چنانگ کامبوج نیز، گلخانه‌های هوشمند صیفی‌جات که در قالب پروژه همکاری فناوری کشاورزی و فقر‌زدایی و با حمایت منطقه خودمختار گوانگشی ژوانگ چین ایجاد شده‌اند، به کشاورزان محلی کمک کرده‌اند تا کشاورزی سنتی وابسته به شرایط آب‌وهوا را کنار بگذارند و با روش‌های علمی، بازدهی و درآمد پایدارتری داشته باشند.
با اجرای این پروژه‌های همکاری، تجربه چین در کاهش فقر همچنان به کشورهای در حال توسعه کمک می‌کند و توانایی و اعتماد آن‌ها را برای مقابله با فقر افزایش می‌دهد.
در همین زمینه، ایرینا بوکووا گفته بود اگر چین توانسته به این هدف برسد، سایر کشورهای در حال توسعه نیز می‌توانند؛ و این مهم‌ترین درسی است که تجربه فقر‌زدایی چین به جهان ارائه کرده است. تجربه چین نشان می‌دهد که با اراده، پشتکار و تلاش مداوم، نه تنها می‌توان فقر را از بین برد، بلکه می‌توان مانع بازگشت دوباره آن شد.
در میان سیاست‌ها و اقدامات چین، راهبرد «فقر‌زدایی هدفمند» به یکی از شناخته‌شده‌ترین تجربیات بین‌المللی تبدیل شده است. آنتونیو گوترش نیز تأکید کرد که فقر‌زدایی هدفمند، مؤثرترین روش برای کمک به اقشار محروم و تحقق اهداف سند ۲۰۳۰ سازمان ملل است و تجربه چین می‌تواند الگویی ارزشمند برای کشورهای در حال توسعه باشد.
همچنین هامفری موشی معتقد است راهبرد چین که بر اساس شرایط محلی و وضعیت هر فرد طراحی شده، زندگی فقرا را به‌طور ملموس بهبود داده و درس‌های مهمی برای کشورهای آفریقایی داشته است.
امروز مفهوم فقر‌زدایی هدفمند در جهان گسترش یافته است. برای مثال، ازبکستان با الگوبرداری از تجربه چین، نهادهای ویژه مبارزه با فقر ایجاد کرده، آموزش کارآفرینی را توسعه داده، سامانه ثبت اطلاعات خانوارهای نیازمند را راه‌اندازی کرده و برنامه‌های آموزشی مستمری را برای مسئولان حوزه فقر‌زدایی اجرا کرده است. در نتیجه، نرخ فقر این کشور تا پایان سال گذشته به ۶ درصد کاهش یافت و پیش‌بینی می‌شود در سال ۲۰۲۶ به ۴٫۵ درصد برسد.
استان خون کائن در تایلند نیز با مطالعه تجربه چین، برنامه‌های حمایتی متناسب با شرایط محلی را توسعه داده است. این استان رویکرد خود را از کمک‌های نقدی مستقیم به سمت ظرفیت‌سازی تغییر داده و به نتایج دقیق‌تری در کاهش فقر رسیده است. یکی از مقام‌های محلی گفته است چین نه تنها نشان داده است که پایان دادن به فقر ممکن است، بلکه تجربه و اعتماد لازم برای مقابله با آن را نیز در اختیار دیگر کشورها قرار داده است.
ریشه‌کنی فقر هدف مشترک همه کشورهاست. چین با توسعه همکاری‌های بین‌المللی و اقدامات عملی، به ساخت جهانی عادلانه‌تر و همراه با توسعه مشترک کمک می‌کند؛ جهانی که در آن فقر به بخشی از گذشته تبدیل شود.

تجربه چین در کاهش فقر همچنان در جهان بازتاب دارد. چین و برنامه توسعه سازمان ملل متحد به‌طور مشترک «شراکت جهانی برای فقر‌زدایی و توسعه» را راه‌اندازی کرده‌اند و یک پایگاه داده آنلاین برای اشتراک‌گذاری تجربیات جهانی کاهش فقر ایجاد کرده‌اند که اکنون نمونه‌های موفقی از بیش از ۱۰۰ کشور در حال توسعه را در بر می‌گیرد.
کمک‌های توسعه‌محور نیز نقش مهمی در تلاش‌های جهانی کاهش فقر داشته‌اند. چین از طریق همکاری‌های کشاورزی جنوب-جنوب، پروژه‌های کمک کشاورزی و طرح‌های نمونه فقر‌زدایی، به کشورهای در حال توسعه کمک می‌کند ظرفیت توسعه مستقل خود را تقویت کنند و مسیرهای متناسب با شرایط ملی‌شان را بیابند. در همین راستا، فناوری برنج هیبرید چین به نزدیک به ۷۰ کشور و فناوری گیاهی جونکائو به بیش از ۱۰۰ کشور و منطقه جهان منتقل شده است.
چین در آینده نیز به مشارکت خود در کاهش فقر جهانی ادامه خواهد داد. این کشور با گسترش همکاری و تبادل تجربه با دیگر کشورها، در کنار سایر ملت‌ها برای سرعت بخشیدن به روند کاهش فقر جهانی و ساخت جهانی عاری از فقر و مبتنی بر رفاه مشترک تلاش خواهد کرد.