از آزمایشگاه تا پرده نقره‌ای؛ شتاب‌گیری صنعت علمی‌-تخیلی چین

بر اساس گزارش سال ۲۰۲۶ درباره صنعت علمی‌-تخیلی چین که توسط «مؤسسه پژوهش‌های ترویج علم چین» منتشر شده، این صنعت در سال ۲۰۲۵ به درآمد ۱۲۶٫۱ میلیارد یوان (۱۸٫۶۱ میلیارد دلار) دست یافته است که نشان‌دهنده رشد ۱۵٫۷ درصدی نسبت به سال قبل است. به این ترتیب، صنعت علمی‌-تخیلی چین برای سومین سال پیاپی از مرز ۱۰۰ میلیارد یوان عبور کرده است.
صنعت علمی‌-تخیلی چین با تکیه بر توسعه پرقدرت‌تر مالکیت فکری، پیشرفت فناوری‌های دیجیتال و تجربه‌های نوآورانه مصرف‌کنندگان، به شکل عمیقی با بخش‌هایی مانند ادبیات، سینما و تلویزیون، گردشگری فرهنگی، تولید و آموزش پیوند خورده است. در نتیجه، یک زیست‌بوم صنعتی منسجم‌تر و کامل‌تر به تدریج در حال شکل‌گیری است.
در «شهر علم گوانگ‌مینگ» که یکی از قطب‌های نوآوری در شن‌جنِ استان گوانگ‌دونگ در جنوب چین به شمار می‌رود، «وو یان» استاد دانشگاه علوم و فناوری جنوبی و نویسنده شناخته‌شده آثار علمی‌-تخیلی، به همراه «چن یوئه هانگ» مشاور فرهنگی منطقه گوانگ‌مینگ شن‌جن و «این دی» دانشیار دانشکده تئاتر، سینما و تلویزیون دانشگاه شن‌جن، مشغول تکمیل پیرنگ فصل پایانی سه‌گانه علمی‌-تخیلی مشترک خود بودند.
گفت‌وگوهای عمیق آن‌ها موضوعاتی از پیامدهای اجتماعی هوش مصنوعی تا چالش‌های اخلاقی جاودانگی انسان را در بر می‌گرفت. وو که همچنان تحت تأثیر این تبادل نظر گسترده قرار داشت، گفت: «این یک گفت‌وگوی بسیار رضایت‌بخش و الهام‌بخش بود.»

شهر علم گوانگ‌مینگ به عنوان منطقه آزمایشی ساخت مرکز جامع ملی علوم در منطقه خلیج بزرگ گوانگ‌دونگ-هنگ‌کنگ-ماکائو، میزبان مجموعه‌ای از تأسیسات بزرگ علمی است که پژوهشگران در کنار آزمایشگاه‌ها و سکوهای پیشرفته تحقیقاتی در آن فعالیت می‌کنند. در اواخر سال گذشته نیز بخش علمی‌-تخیلی آکادمی ادبیات پنگ‌چنگ با تمرکز بر خلق و پرورش آثار علمی‌-تخیلی و توسعه مشترک ادبیات و پروژه‌های سینمایی علمی‌-تخیلی بومی شن‌جن در این منطقه تأسیس شد.
این شهر علمی فضایی خلاقانه و تخصصی را در اختیار پدیدآورندگان قرار می‌دهد. آن‌ها به شکل مستقیم به زیرساخت‌های علمی بزرگ دسترسی دارند و هم‌زمان از فضاهای تبادل آزاد برای پرورش و تکمیل ایده‌های خلاقانه خود بهره می‌برند. چن گفت: «تماس مستقیم با تجهیزاتی مانند رایانه‌های کوانتومی، تخیل علمی را تقویت می‌کند. این شهر علم، بستری بسیار مناسب برای نوآوری و خلق آثار علمی‌-تخیلی فراهم کرده است.»
رویدادهایی مانند «هفته علمی‌-تخیلی پنگ‌چنگ»، مجمع‌های ادبیات علمی‌-تخیلی و جشنواره‌های نمایش‌های علمی به طور مستمر در شهر علم گوانگ‌مینگ برگزار شده و توجه روزافزون مردم را به خود جلب کرده‌اند. «وانگ لینگ یو» مدیر کتابخانه منطقه گوانگ‌مینگ گفت: «ژانر علمی‌-تخیلی با نیروی تخیل، توسعه بلندمدت جامعه را پشتیبانی می‌کند و هم‌زمان با ایده‌های نو، به کاوش‌های علمی الهام می‌بخشد.» در گوانگ‌مینگ، با اتکا به زیرساخت‌های پژوهشی پیشرفته‌ای مانند مرکز ملی ابررایانه شن‌جن و آزمایشگاه خلیج شن‌جن، بذرهای بیشتری از خلاقیت‌های علمی‌-تخیلی در حال رشد هستند.
در حوزه سینما و تلویزیون نیز فناوری‌های نوظهور به طور مداوم مرزهای روایت‌گری علمی‌-تخیلی را گسترش می‌دهند. روی یک نمایشگر منحنی بزرگ LED، چشم‌انداز شهری با ساختمان‌های متراکم و خیابان‌های شلوغ جان گرفته بود. در مرکز صحنه، بازیگران با انسان‌های دیجیتالی که بر فراز شهر ظاهر می‌شدند تعامل داشتند. در مانیتورها نیز تصاویر تولیدشده رایانه‌ای به صورت لحظه‌ای پردازش می‌شدند و صحنه‌ها را واقعی‌تر نشان می‌دادند. در یک استودیوی تولید مجازی در پایگاه تولید دیجیتال شهر فیلم و تلویزیون چنگدو در استان سیچوان، یک مجموعه تلویزیونی علمی‌-تخیلی مراحل آزمایش پیش از تولید را پشت سر می‌گذاشت.
این استودیوی مجازی از زمان آغاز فعالیت خود با استفاده از محیط‌های سه‌بعدی مجازی و فناوری‌های واقعیت توسعه‌یافته (XR)، سناریوهای مختلف فیلم‌برداری را بازسازی کرده و امکان تولید مجازی را فراهم آورده است. «جونگ زی‌مینگ» نماینده پایگاه تولید دیجیتال شهر فیلم و تلویزیون چنگدو گفت: «این استودیو تاکنون بیش از ۱۰ دارایی دیجیتال آماده از جمله مناظر بیابانی و شهری ایجاد کرده که آن را به گزینه‌ای مناسب برای تولید آثار علمی‌-تخیلی تبدیل می‌کند.»
برخلاف فیلم‌برداری سنتی با پرده سبز، تولید مجازی امکان پردازش هم‌زمان جلوه‌های بصری را فراهم می‌کند و به همین دلیل بخشی از مراحل پس از تولید زودتر انجام می‌شود و زمان فیلم‌برداری کاهش می‌یابد. «بای یی‌تسونگ» نایب‌رئیس انجمن صنعت تولید سریال‌های تلویزیونی چین گفت ترکیب آثار علمی‌-تخیلی با

فناوری‌های پیشرفته تولید مجازی نه تنها نیاز به فیلم‌برداری مجدد و هزینه ساخت دکورهای فیزیکی را کاهش می‌دهد، بلکه مشکلاتی مانند حرکت دوربین در صحنه‌های پیچیده را نیز برطرف می‌کند. او افزود که ادغام هوش مصنوعی، دارایی‌های دیجیتال استودیوهای مجازی را غنی‌تر کرده است. به گفته وی، خالقان آثار می‌توانند از هوش مصنوعی برای تولید فریم‌های کلیدی و افزودن آن‌ها به محیط‌های دیجیتال استفاده کنند تا دامنه گسترده‌تری از سناریوهای علمی‌-تخیلی خلق شود.
در همین حال، پیوند میان سینمای علمی‌-تخیلی و گردشگری فرهنگی نیز با سرعت بیشتری در حال گسترش است. «شو شویو» از ساکنان منطقه تونگ‌جو پکن که به تازگی همراه فرزندش تجربه کاوش فضایی را در یک مرکز تفریحی علمی‌-تخیلی برگرفته از آثار نویسنده چینی «لیو سیشین» پشت سر گذاشته بود، گفت: «حس مشارکت و تعامل فوق‌العاده بود. احساس می‌کردم واقعاً وارد یک فیلم علمی‌-تخیلی شده‌ام. هم سرگرم‌کننده بود و هم آموزنده.»
«یه شنگ‌وی» مدیر برنامه‌ریزی شرکت فرهنگ و گردشگری وابسته به گروه سرمایه‌گذاری پکن گفت این مرکز تفریحی از تغییر کاربری یک سایت صنعتی قدیمی ایجاد شده و دارای پنج منطقه بزرگ تجربه همه‌جانبه و یک سینمای تعاملی پانوراما است. این مجموعه با الهام از شش اثر کلاسیک لیو، از جمله «زمین سرگردان»، «دریای رویاها» و «کوچ زمان»، تخیل ادبی را از طریق دکورهای سینمایی، جلوه‌های نوری تعاملی و چیدمان‌های دیجیتال به تجربه‌های فضایی ملموس تبدیل می‌کند. بازدیدکنندگان می‌توانند با استفاده از هدست‌های واقعیت مجازی به کاوش در روند تکامل جهان بپردازند یا به عنوان اعضای «نیروی دفاع از زمین» در مأموریت‌های حفاظت از سیاره مشارکت کنند.
یه گفت: «هدف ما این است که بازدیدکنندگان را از تماشاگر صرف به مشارکت‌کننده تبدیل کنیم تا بتوانند دنیای علمی‌-تخیلی را به صورت مستقیم تجربه کنند.» این مرکز از زمان افتتاح رسمی خود در ماه مارس سال جاری تاکنون نزدیک به ۱۰ هزار بازدیدکننده داشته است.
در سال‌های اخیر، پروژه‌های گردشگری فرهنگی با محوریت علمی‌-تخیلی بیش از گذشته گسترش یافته‌اند. بسیاری از این پروژه‌ها در حال آزمایش فضاهای همه‌جانبه، محتوای باکیفیت و تجربه‌های متنوع هستند. این طرح‌ها علاوه بر تبدیل شدن به مقاصد گردشگری فرهنگی، به بستری مهم برای آموزش علوم نیز تبدیل شده‌اند.