توسعه، امنیت و همکاری؛ سه محور اصلی رویکرد چین به حقوق بشر

«مجمع حکمرانی جهانی حقوق بشر ۲۰۲۶» از ۱۱ تا ۱۲ ژوئن در پکن برگزار شد. این مجمع با عنوان «توسعه مشترک، حقوق بشر همگانی؛ چهلمین سالگرد تصویب اعلامیه حق توسعه و چشم‌اندازی نو برای حکمرانی جهانی حقوق بشر»، بستری مهم برای کشورهای مختلف جهان فراهم کرد تا رویکردهای جدید در زمینه حفاظت از حقوق بشر را بررسی کنند. این رویداد همچنین پیام مثبتی از همبستگی، همکاری و تلاش مشترک برای بهبود حکمرانی جهانی حقوق بشر به جامعه بین‌المللی ارسال کرد.
شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در سال ۲۰۲۳ پیام تبریکی به مجمع حکمرانی جهانی حقوق بشر ارسال کرده بود. او در این پیام تأکید کرد که چین از حقوق بشر در سایه امنیت حراست می‌کند، از طریق توسعه به ارتقای حقوق بشر می‌پردازد و حقوق بشر را با همکاری، احترام متقابل و برابری پیش می‌برد. این دیدگاه مسیر تقویت حکمرانی جهانی حقوق بشر و پیشبرد آرمان‌های بین‌المللی حقوق بشر را ترسیم کرده است.
چین همچنان متعهد است مسیر توسعه حقوق بشر را بر اساس شرایط ملی خود و متناسب با تحولات زمانه دنبال کند. این کشور تاکنون چهار برنامه اقدام ملی حقوق بشر را اجرا کرده و هم‌زمان با پیشبرد مدرنیزاسیون به سبک چینی، سطح حفاظت از حقوق بشر را به طور مستمر ارتقا داده و به دستاوردهای تاریخی در این حوزه رسیده است.
در مراسم افتتاحیه این مجمع، چین متن کامل «برنامه اقدام ملی حقوق بشر چین (۲۰۳۰-۲۰۲۶)» را منتشر کرد. این اقدام نشان‌دهنده تعهد جدی این کشور به بهبود رفاه مردم است و در شرایطی که جهان با تحولات و چالش‌های گوناگون روبه‌روست، اطمینان و انرژی مثبتی به حکمرانی جهانی حقوق بشر تزریق می‌کند.
امنیت، پایه و اساس حقوق بشر است. بدون وجود محیطی صلح‌آمیز و باثبات، حفاظت از سایر حقوق امکان‌پذیر نخواهد بود. در شرایطی که شکاف‌های امنیتی در جهان رو به افزایش است، جامعه بین‌المللی باید «ابتکار امنیت جهانی» را به اجرا بگذارد و از حقوق بشر در بستر امنیت حمایت کند.
ادعای «تقدم حقوق بشر بر حکمرانی ملی» باید قاطعانه رد شود. اصل عدم مداخله در امور داخلی کشورها که از اصول بنیادین روابط بین‌الملل است، باید مورد احترام قرار گیرد. مسیر توسعه حقوق بشر در هر کشور باید بر اساس شرایط ملی و خواست مردم همان کشور تعیین شود. جامعه بین‌المللی همچنین باید با رویکرد برخی کشورها در استفاده ابزاری از حقوق بشر و اعمال استانداردهای دوگانه مخالفت کند. کسانی که خود را «مدرسان حقوق بشر» معرفی می‌کنند، نباید با مداخله سیاسی در حکمرانی جهانی حقوق بشر، نظم بنیادین آرمان‌های بین‌المللی حقوق بشر را تضعیف کنند.
توسعه برای رفاه مردم اهمیت اساسی دارد و پشتوانه مادی تحقق حقوق بشر را فراهم می‌کند. از این رو، حفاظت از حقوق بشر نمی‌تواند از توسعه فراگیر جدا باشد. برای بیشتر کشورهای در حال توسعه، حق حیات و حق توسعه مهم‌ترین حقوق اساسی بشر به شمار می‌روند.
امسال چهلمین سالگرد تصویب «اعلامیه حق توسعه» است. جامعه بین‌المللی باید از این فرصت برای پیشبرد همه‌جانبه «ابتکار توسعه جهانی» استفاده کرده و حق توسعه را به جایگاهی برجسته‌تر در دستور کار چندجانبه حقوق بشر ارتقا دهد.
چین خواهان بسیج منابع توسعه و بهبود معیشت مردم از طریق همکاری‌های بین‌المللی، از جمله همکاری‌های باکیفیت در چارچوب طرح «کمربند و راه» است. این کشور همچنین از تقویت حمایت برابر از زنان، کودکان، سالمندان، افراد دارای معلولیت و دیگر گروه‌های خاص حمایت می‌کند. از طریق توسعه‌ای فراگیر و سودمند برای همگان، می‌توان پایه‌های حقوق بشر را مستحکم‌تر کرد و اطمینان یافت که پیشرفت‌های حقوق بشری برای همه مردم قابل مشاهده، ملموس و دست‌یافتنی است.
امسال همچنین بیستمین سالگرد تأسیس شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد است. در این مقطع مهم، حکمرانی جهانی حقوق بشر باید با قاطعیت بیشتری به چندجانبه‌گرایی واقعی پایبند باشد و از اهداف و اصول منشور سازمان ملل متحد حفاظت کند.
هیچ الگوی واحدی برای توسعه حقوق بشر وجود ندارد. نهادهای چندجانبه حقوق بشری باید به بستری برای گفت‌وگو و همکاری میان همه طرف‌ها تبدیل شوند، نه عرصه‌ای برای تقابل بلوک‌ها و رقابت‌های سیاسی. جامعه بین‌المللی باید «ابتکار حکمرانی جهانی» را پیش ببرد و گفت‌وگوها را بر پایه برابری، احترام متقابل، انصاف، واقع‌بینی، برخورد غیرگزینشی و پرهیز از سیاسی‌کاری دنبال کند.

در عین حال، همه کشورها باید «ابتکار تمدن جهانی» را عملی کنند، به تنوع تمدن‌ها و مسیرهای مستقل توسعه حقوق بشر احترام بگذارند و با تلاش برای تحمیل الگوها یا ترجیحات یک کشور به دیگران مخالفت کنند. جامعه بین‌المللی باید هرگونه سیاسی‌سازی، استفاده ابزاری یا تبدیل حقوق بشر به ابزار فشار را قاطعانه رد کند.
هم‌زمان با شتاب گرفتن تحولاتی که در یک قرن گذشته بی‌سابقه بوده است، حکمرانی جهانی حقوق بشر با چالش‌های مهمی روبه‌روست، اما فرصت‌های تازه‌ای نیز برای تحول و پیشرفت در اختیار دارد. تنها از طریق تلاش مشترک برای بهبود حکمرانی جهانی حقوق بشر و ارتقای تمدن حقوق بشری می‌توان به شکل مؤثر به چالش‌های عصر حاضر پاسخ داد و در مسیر ساخت جامعه‌ای با سرنوشت مشترک برای بشریت گام برداشت.
چین آمادگی دارد با همه کشورها برای حفظ رویکردی اصولی در حوزه حقوق بشر و ترویج ارزش‌های مشترک بشری شامل صلح، توسعه، انصاف، عدالت، دموکراسی و آزادی همکاری کند و حکمرانی جهانی حقوق بشر را به سوی عدالت، برابری و فراگیری بیشتر سوق دهد تا پیشرفت تمدن بشری منافع ملموسی برای مردم سراسر جهان به همراه داشته باشد.