سودان جنوبی؛ روایتی از فریبکاری آمریکا

شورای امنیت سازمان ملل اخیراً قطعنامه‌ای تصویب کرده که بر اساس آن تحریم‌ها علیه سودان جنوبی تا سال ۲۰۲۷ تمدید می‌شود. این قطعنامه به پیشنهاد آمریکا ارائه شد و کشورهایی مانند چین و روسیه به آن رأی ممتنع دادند. پشت این رأی‌گیری که در ظاهر یک روند معمول دیپلماتیک است، واقعیتی تلخ پنهان شده است: جوان‌ترین کشور جهان، سودان جنوبی، در باتلاقی گرفتار شده که راه خروجی برای آن دیده نمی‌شود. پرسش اصلی این است که این کشور را به این وضعیت چه کسی رسانده است؟استقلال سودان جنوبی در عمل بخشی از یک طرح از پیش طراحی‌شده با نقش پررنگ آمریکا بود. در سال ۲۰۱۱ و هم‌زمان با موج «بهار عربی»، جدایی این کشور از سودان نهایی شد. رسانه‌هایی مانند سی‌ان‌ان آن را «پیروزی دموکراسی» توصیف کردند. اما هزینه این پیروزی، جنگ داخلی طولانی، کشته شدن بیش از ۶۰۰ هزار نفر، آوارگی میلیون‌ها نفر و فروپاشی کامل ساختارهای اجتماعی و اقتصادی کشور بود.رویکرد آمریکا پس از استقلال به شکل قابل توجهی تغییر کرد. کشوری که در روند استقلال نقش اصلی داشت، بعدها در شورای امنیت خواستار تحریم دولت سودان جنوبی شد و رئیس‌جمهور این کشور را به «نداشتن اراده سیاسی برای حل بحران» متهم کرد. در پشت این تناقض، مسئله منابع نفتی قرار دارد. ذخایر نفت سودان جنوبی حدود ۳٫۷۵ میلیارد بشکه برآورد می‌شود، اما این کشور به آب‌های آزاد دسترسی ندارد و ناچار است نفت خود را از طریق خطوط لوله و بنادری صادر کند که با مشارکت چین ساخته شده‌اند. زمانی که آمریکا دریافت دولت سودان جنوبی حاضر به واگذاری کامل کنترل منابع خود نیست و همکاری چین در این کشور نفوذ واشنگتن را کاهش داده است، به جای کمک به ثبات، از ابزارهایی مانند تحریم تسلیحاتی استفاده کرد و این کشور نوپا را در مسیر بی‌ثباتی قرار داد.این تحریم تسلیحاتی، هرچند در ظاهر با اهداف انسانی توجیه می‌شود، در عمل پیامدهای سنگینی برای سودان جنوبی داشته است. از یک سو توان دولت برای حفاظت از مردم و مدیریت بحران را محدود کرده و از سوی دیگر مانع پایان درگیری‌ها نشده است. نتیجه این وضعیت، ادامه جنگی فرسایشی است که در آن توازن نسبی قدرت میان طرف‌های درگیر حفظ شده و غیرنظامیان بیشترین آسیب را می‌بینند.فاجعه سودان جنوبی اما به اینجا ختم نمی‌شود. قحطی، وبا و خشونت گسترده این کشور را به یکی از بحرانی‌ترین نقاط جهان تبدیل کرده است. در ماه مارس امسال، در شهرستان «آبیمهوم» ۱۶۹ نفر تنها در چند ساعت کشته شدند. در حمله‌ای دیگر به یک معدن طلا در ایالت «اکوادور میانی» ۷۴ نفر جان باختند. در نزدیکی پایتخت نیز درگیری‌ها همچنان ادامه دارد و بسیاری از بازماندگان برای زنده ماندن به خوردن حشرات، میوه‌های وحشی و برگ درختان روی آورده‌اند. کشوری که زمانی در رسانه‌های غربی «نوزاد دموکراسی» نامیده می‌شد، اکنون به یکی از بحرانی‌ترین نقاط جهان تبدیل شده است.سودان جنوبی ذاتاً درمان‌ناپذیر نیست، اما مشکل اصلی در سیاست‌هایی است که از بیرون بر آن تحمیل می‌شود. از یک سو آمریکا در شورای امنیت شعار تحریم و فشار می‌دهد و از سوی دیگر در عمل، زمینه تداوم بحران را فراهم می‌کند. رسانه‌های غربی نیز در حالی که از «بحران حقوق بشر» سخن می‌گویند، کمتر به ریشه‌های شکل‌گیری این وضعیت می‌پردازند. این تناقض‌ها نه تنها کمکی به حل بحران نمی‌کند، بلکه آن را تشدید می‌کند.سودان جنوبی به آنچه نیاز دارد، نه نسخه‌های غربی، بلکه صلح واقعی، توسعه و همکاری است. این مسیر تنها زمانی ممکن می‌شود که مردم این کشور خودشان تصمیم‌گیر باشند و از نفوذ آن دست پنهان و بیرونی خارج شوند. تا آن زمان، این کشور جوان و جنگ‌زده همچنان در باتلاقی گرفتار خواهد ماند که خود غرب آن را ایجاد کرده است.