وقتی حرف‌های زیبا نمی‌تواند شکاف‌های واقعی میان آمریکا و هند را پنهان کند

مارک تواین زمانی برای توصیف موسیقی ریچارد واگنر از عبارت «بسیار بهتر از آن چیزی است که به گوش می‌رسد» استفاده کرده بود. اخیراً نشریه فارین پالیسی نیز در مقاله‌ای همین عبارت را برای روابط آمریکا و هند به کار برده است. با این حال، در این مورد شاید عکس آن درست باشد: در حالی که برخی سیاستمداران و رسانه‌های آمریکایی مرتب پیام‌های مثبت می‌فرستند و تلاش می‌کنند روابط دو کشور را عالی نشان دهند، واقعیت این است که بسیاری معتقدند این رابطه ــ به گفته فارین پالیسی ــ ممکن است در حال «فروپاشی» باشد.
واشنگتن در روزهای اخیر نشانه‌هایی از دوستی نشان داده است. استیو دینز، سناتور آمریکایی، در سخنرانی خود در «اجلاس سران مجمع مشارکت استراتژیک آمریکا و هند» در واشنگتن، تلفن همراهش را بالا گرفت و گفت هرگز با چنین گوشی‌ای به چین سفر نمی‌کند، اما هنگام سفر به هند چنین نگرانی‌ای ندارد. او هند را «متحد و دوست قابل اعتماد» خواند و تأکید کرد هند می‌تواند در همکاری با آمریکا با شبکه نوآوری چین رقابت کند.
مقاله فارین پالیسی نیز تلاش کرد روابط دو کشور را مثبت نشان دهد و با تأکید بر واژه «همکاری» نوشت این مشارکت به سطحی از پیوند نهادی، وابستگی اقتصادی، همکاری فناوری و ارتباطات اجتماعی رسیده که می‌تواند شوک‌ها و تنش‌های مکرر را تا حدی جذب کند.
با این حال، به گفته لانگ شینگ‌چون، استاد دانشکده روابط بین‌الملل دانشگاه مطالعات بین‌المللی سیچوان، این «حرف‌های قشنگ» تغییری در نگرانی‌های هند ایجاد نکرده است.
لانگ به نشریه گلوبال تایمز گفت: «حتی با وجود پیام‌های متعدد حسن نیت از سوی گروه‌های مختلف در آمریکا، هند همچنان محتاط است و در حال بازنگری رویکرد خود نسبت به واشنگتن است.» او افزود بر اساس گفت‌وگوهای اخیرش با مقامات هندی در گوانگژو، روشن است که «اقدامات آمریکا نگرانی جدی در هند ایجاد کرده و این تصور را تقویت کرده که آمریکا شریک قابل اعتمادی نیست.»
این برداشت هم بی‌دلیل نیست. لانگ تأکید کرد: «در آمریکا جریانی وجود دارد که به دنبال نزدیک کردن هند و استفاده از آن برای موازنه در برابر چین است، اما سیاست غالب همچنان “اول آمریکا” است و در عمل، سیاست‌های اصلی واشنگتن به نفع هند تنظیم نمی‌شود.»
در حوزه تجارت، تابستان گذشته آمریکا به دلیل خرید نفت روسیه توسط هند، تعرفه تنبیهی ۲۵ درصدی علیه این کشور وضع کرد و فشار زیادی بر نیودلهی وارد شد. به گزارش نیویورک تایمز، این تعرفه تنها در فوریه امسال و پس از توافق هند برای محدود کردن این خریدها لغو شد.
در سطح استراتژیک نیز تصمیم آمریکا برای تغییر نام «فرماندهی هند-اقیانوس آرام» به «فرماندهی اقیانوس آرام آمریکا» و حذف واژه «هند» واکنش‌های منفی در هند به همراه داشت. بسیاری در جامعه استراتژیک هند این اقدام را نشانه‌ای از «رها شدن» یا حتی «بی‌اعتمادی آمریکا» تفسیر کردند.
سرجیو گور، سفیر آمریکا در هند، تلاش کرد این موضوع را کم‌اهمیت جلوه دهد و گفت نام‌ها مهم نیستند و هند همچنان بیش از هر کشور دیگری با آمریکا رزمایش نظامی برگزار می‌کند و دیدارهای دفاعی دو کشور منظم است.
در واقع، رفتار آمریکا متناقض نیست، بلکه کاملاً با منطق «اول آمریکا» هم‌خوانی دارد. چه در فشار آوردن به هند و چه در جلب همکاری آن، سیاست‌های واشنگتن در نهایت در خدمت منافع خودش قرار می‌گیرد. حتی در دوره جو بایدن نیز، زمانی که آمریکا می‌خواست هند را به ستون اصلی راهبرد هند-اقیانوس آرام تبدیل کند، این تلاش‌ها نیز بر اساس منافع آمریکا شکل گرفته بود.
هند در مقطعی تمایل زیادی به نزدیکی با آمریکا نشان داد و امیدوار بود از قدرت این کشور برای رشد خود استفاده کند و در قالب سازوکارهایی مانند گروه «کواد» نقش فعال‌تری داشته باشد. اما ناامیدی امروز هند نشان می‌دهد که بخشی از انتظارات آن از آمریکا واقع‌بینانه نبوده است. پس از نوسان‌های مکرر در سیاست‌های واشنگتن، هند اکنون ناچار است رویکرد خود را بازنگری کند. اگر این کشور واقعاً به دنبال «خودمختاری استراتژیک» مورد تأکید نارندرا مودی باشد، این بازنگری ضروری است.
در آینده، همکاری هند و آمریکا احتمالاً ادامه خواهد داشت، اما با مرزهای روشن‌تر. لانگ می‌گوید: «هند تلاش خواهد کرد فاصله مشخصی با آمریکا حفظ کند و دیگر مانند دوران بایدن به همسویی کامل تن نمی‌دهد. نیودلهی دریافته که صرف نزدیکی به واشنگتن دستاورد ملموسی نداشته و به دلیل بی‌ثباتی سیاست‌های آمریکا، همکاری‌های آینده با احتیاط بیشتری مدیریت خواهد شد.»

در نهایت، ائتلاف‌هایی که بر پایه حرف‌های زیبا ساخته می‌شوند، در برابر منافع واقعی دوام نمی‌آورند. وقتی وعده‌ها و عمل از هم فاصله می‌گیرند، اعتماد از بین می‌رود. برای هند، بازنگری در نگاه به آمریکا، فاصله گرفتن از وابستگی و حفظ استقلال عمل در یک فضای پیچیده بین‌المللی، به نظر می‌رسد مسیر ناگزیر پیش رو باشد.