چین به دنبال توسعه نسل جدید سینمای واقعیت مجازی

دختربچه‌ای ۹ ساله به نام «جائو» در حالی که هدست واقعیت مجازی (VR) بر چشمانش داشت، وارد دنیای درخشان و سینمایی یک فیلم انیمیشن واقعیت مجازی شد. او دستان کوچک خود را در هوا حرکت می‌داد تا زبان اشاره را برای کمک به یکی از شخصیت‌های فیلم یاد بگیرد.
در چنین تجربه‌های فراگیر، مخاطبان دیگر فقط تماشاگر نیستند، بلکه به شرکت‌کنندگانی فعال تبدیل می‌شوند. با استقبال روزافزون مردم از فیلم‌های واقعیت مجازی ــ چه به دلیل جذابیت آثار پرفروش و شناخته‌شده و چه به خاطر تجربه‌های متفاوت ــ سینمای واقعیت مجازی به‌تدریج به مرزی تازه در روایت داستان تبدیل شده است.
جائو تیان‌یای، پدر این دختر، می‌گوید: «تجربه‌های تعاملی و فراگیر واقعاً او را مجذوب کرده است. او آن‌قدر به این بخش علاقه دارد که سه سال پیاپی به اینجا آمده و حالا حتی حاضر است از ناهار هم بگذرد.»
آقای جائو گفت که در جشنواره بین‌المللی فیلم پکن که ماه گذشته برگزار شد، سه اثر واقعیت مجازی را تجربه کرده و به‌مرور شاهد پیشرفت‌های چشمگیر این فیلم‌ها بوده است؛ از جمله تصاویر شفاف‌تر، محتوای غنی‌تر و روایت‌پردازی قوی‌تر.
هوانگ‌فو یی‌چوان، پژوهشگر مرکز تحقیقات هنر فیلم چین، در این‌باره می‌گوید: «در مقایسه با سینمای سنتی، آنچه فیلم‌های واقعیت مجازی را متمایز می‌کند، تغییر رابطه تماشاگر با تصویر و حرکت از روایت مبتنی بر قاب دوربین به سمت روایت فضایی است؛ تغییری که مرزهای فیزیکی پرده سینما را از میان برمی‌دارد.»
فیلم‌های واقعیت مجازی قرار نیست جایگزین سینمای سنتی شوند، بلکه هدف آن‌ها تکمیل و گسترش آن است. چِه لین، کیوریتور بخش «بی‌مرز و فراگیر» جشنواره فیلم پکن و دانشیار دانشگاه ارتباطات چین، معتقد است: «فیلم‌های واقعیت مجازی فضای گسترده‌ای برای تخیل در این صنعت قدیمی فراهم می‌کنند و در عین حال، روش‌های خلاقانه و تازه‌ای را در اختیار فیلم‌سازان سنتی قرار می‌دهند.»
امسال در این بخش، بیش از ۵۰ اثر داخلی و خارجی، از جمله محصولات واقعیت مجازی، به نمایش درآمد. این بخش همچنین بر موضوعات اجتماعی و خاطرات تاریخی تمرکز داشت؛ از جمله استفاده از واقعیت مجازی به‌عنوان قالبی تازه برای مستندسازی.
پشت توسعه فیلم‌های واقعیت مجازی، تلاش چین برای هدایت این صنعت به سمت رشد قانون‌مند قرار دارد. سال گذشته، چین بخشنامه‌ای برای بهبود فضای نظارتی فیلم‌های واقعیت مجازی صادر کرد. امسال نیز الزامات فنی عمومی منتشر شد که مراحل تولید، اکران و تجربه تماشای این فیلم‌ها را پوشش می‌دهد.
به گفته کارشناسان، محصولات واقعیت مجازی ــ که اغلب در موزه‌ها، مراکز خرید و نمایشگاه‌ها دیده می‌شوند ــ به دلیل فناوری‌های فراگیر و قابلیت‌های تعاملی اجتماعی، مزیت‌های منحصربه‌فردی در ترویج فرهنگ و تاریخ و همچنین رونق گردشگری و مصرف دارند.
از نگاه کاربردی، فعالان این صنعت معتقدند با پیشرفت فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، هزینه تولید فیلم‌های واقعیت مجازی کاهش خواهد یافت و این موضوع به سازندگان اجازه می‌دهد تمرکز بیشتری بر خلاقیت داشته باشند. در بازار داخلی، تجربه‌های فیلم واقعیت مجازی به‌طور کلی به سه دسته تقسیم می‌شوند: مکان‌محور، نشسته و متحرک. واقعیت مجازی مکان‌محور که رایج‌ترین شکل آن است، به چند تماشاگر اجازه می‌دهد در حالی که هدست بر چشم دارند، در محیط حرکت کنند. واقعیت مجازی نشسته شبیه سینمای معمولی است، در حالی که واقعیت مجازی متحرک معمولاً به کابین‌های سینمایی متحرک اشاره دارد.
با وجود رشد سریع این صنعت، چالش‌ها همچنان باقی مانده‌اند. ناظران می‌گویند فیلم‌های واقعیت مجازی هنوز مسیر طولانی در پیش دارند، زیرا به پشتیبانی فنی و زیرساختی گسترده‌تری مانند هدست‌ها و صندلی‌های اختصاصی، در کنار محتوای قوی‌تر و قالب‌های متنوع‌تر نیاز است.