الگوی پیشگام های‌نان در توسعه پایدار و دستیابی به «جزیره بدون پسماند»

اپراتور یک نیروگاه بازیافت انرژی در استان های‌نان واقع در جنوب چین با حرکت آرام اهرم، چنگک غول‌پیکر را به میان کوهی از زباله می‌فرستد. این دستگاه در هر بار جابه‌جایی بیش از ۵ تن پسماند را بلند می‌کند؛ حجمی که برای تولید برق مورد نیاز یک خانوار معمولی در طول یک سال کافی است.
زباله‌ها پس از جمع‌آوری وارد کوره‌هایی با دمای بیش از ۸۵۰ درجه سانتی‌گراد می‌شوند. این نیروگاه در جنوبی‌ترین استان چین روزانه حدود ۴۲۰۰ تن پسماند خانگی را فرآوری و نزدیک به ۱٫۷ میلیون کیلووات‌ساعت برق تولید می‌کند؛ رقمی که معادل مصرف روزانه بیش از ۲۰۰ هزار خانوار است.
تبدیل زباله به انرژی، بخشی از برنامه گسترده‌تر کاهش انتشار کربن در های‌نان است؛ استانی که به دریاهای نیلگون، جنگل‌های استوایی و آب‌وهوای آفتابی شهرت دارد.
از سال ۲۰۲۱ تاکنون، های‌نان ۱۶ مرکز دفن زباله خانگی را تعطیل کرده و با راه‌اندازی ۸ نیروگاه زباله‌سوز، میزان دفن پسماند خانگی تفکیک‌نشده را به صفر رسانده است. این اقدام علاوه بر کاهش مصرف زمین، انتشار متان از مراکز دفن زباله را نیز کاهش داده است؛ گازی که یکی از گازهای گلخانه‌ای قدرتمند محسوب می‌شود.
از مدیریت پسماند تا حذف پلاستیک‌های یک‌بارمصرف
با این حال، مدیریت سازگار با محیط‌زیست پسماند تنها بخشی از برنامه های‌نان است و این استان تلاش می‌کند تولید زباله را از مبدأ نیز کاهش دهد؛ به‌ویژه با تمرکز بر مصرف کیسه‌های پلاستیکی.
در یکی از بازارهای میوه و تره‌بار شهر هایکو، مرکز استان، هر یک از ۳۰۰ غرفه به دفتر ثبت دیجیتال مجهز شده است که خرید کیسه‌های مورد استفاده فروشندگان را ردیابی می‌کند. سامانه پایش روزانه نیز با استفاده از کدهای سبز، زرد و قرمز مشخص می‌کند که کیسه‌های مصرفی با استانداردهای زیست‌محیطی مطابقت دارند یا خیر.
از زمان راه‌اندازی این سامانه در ماه آوریل، سهم استفاده از کیسه‌های کاملاً زیست‌تخریب‌پذیر در این بازار از ۱۸ درصد به ۸۱ درصد افزایش یافته است.
اجرای این طرح در ابتدا با تردیدهایی روبه‌رو بود و حتی برخی فروشندگان تلاش می‌کردند کیسه‌های غیرمجاز را از دید بازرسان پنهان کنند. وو، قصابی که هفت سال است در این بازار فعالیت دارد، نیز در ابتدا تصور می‌کرد استفاده از کیسه‌های سازگار با محیط‌زیست هزینه بیشتری به همراه دارد.
او می‌گوید پس از مقایسه متوجه شده است کیسه‌های زیست‌تخریب‌پذیر موجود در بازار، هم از نمونه‌های عرضه‌شده در دیگر مراکز یا فروشگاه‌های اینترنتی ارزان‌تر هستند و هم دوام بیشتری دارند.
این بازار تنها نمونه‌ای کوچک از برنامه‌ای گسترده در سراسر های‌نان است. این استان نخستین منطقه در چین بود که با تصویب قوانین ویژه، استفاده از محصولات پلاستیکی یک‌بارمصرف غیرتجزیه‌پذیر را ممنوع کرد.
تا پایان سال ۲۰۲۵، سهم محصولات جایگزین پلاستیک‌های ممنوعه در مراکز مهمی مانند مدارس، بیمارستان‌ها، فروشگاه‌ها و بازارهای میوه و تره‌بار به طور میانگین به ۸۰٫۲ درصد رسید.
وانگ چنیه، معاون آکادمی علوم محیط‌زیست های‌نان، می‌گوید طرح «جزیره بدون پسماند» تنها به مدیریت زباله محدود نیست، بلکه نوعی گذار سبز است که در فرآیندهای اجرایی و ساختار شهری جریان دارد.
الگوبرداری از منطقه نمونه با کربن صفر در بوآئو
حدود ۱۰۰ کیلومتر دورتر از هایکو، طرح آزمایشی دیگری برای کاهش انتشار کربن در شهر بوآئو در حال اجراست. «منطقه نمونه با کربن صفر بوآئو» نخستین پروژه در چین است که با بازسازی و بهسازی بافت شهری موجود، به بهره‌برداری با کربن صفر دست یافته است.

در آشپزخانه یکی از هتل‌های جزیره دونگ‌یو در بوآئو، آشپزها ماهیتابه‌ها را روی اجاق‌های داغ حرکت می‌دهند، اما خبری از شعله گاز نیست. تمامی آشپزخانه‌های هتل‌های این جزیره به سیستم‌های کاملاً برقی مجهز شده‌اند.
لو هو، مهندس شرکت کشتیرانی کوسکو که در اجرای این پروژه مشارکت دارد، می‌گوید برقی‌سازی کامل آشپزخانه‌ها می‌تواند روزانه ۷٫۵ تن از انتشار دی‌اکسید کربن بکاهد. همچنین سامانه ردیابی کربن برای یک‌پنجم غذاهای عرضه‌شده راه‌اندازی شده تا مشتریان درک دقیق‌تری از میزان انتشار مرتبط با وعده‌های غذایی خود داشته باشند.
در سراسر جزیره دونگ‌یو، هتل‌ها و سالن‌های همایش تحت بازسازی سبز قرار گرفته‌اند و خودروها و قایق‌ها نیز به انرژی‌های نو مجهز شده‌اند. این تحول در مجموع ۱۸ پروژه را شامل می‌شود که حوزه‌هایی مانند ساختمان‌های سبز، انرژی‌های تجدیدپذیر و حمل‌ونقل پاک را دربرمی‌گیرد.

تسنگ یووئن، ارشد مهندس شعبه های‌نان در آکادمی برنامه‌ریزی و طراحی شهری چین، می‌گوید اجرای اقدامات بهسازی با کربن صفر در شرایط آب‌وهوایی گرم و مرطوب و در معرض طوفان‌های شدید موسمی، به این معنا بوده که الگوی آماده‌ای برای الگوبرداری وجود نداشته است.
این تلاش‌ها اکنون به نتایج ملموسی رسیده است. منطقه بوآئو بیش از میزان مصرف خود برق پاک تولید می‌کند و وارد مرحله بهره‌برداری پایدار با کربن صفر شده است. انتشار دی‌اکسید کربن مرتبط با مصرف انرژی در ساختمان‌ها و زیرساخت‌های شهری این منطقه از حدود ۱۱,۳۵۰ تن در سال ۲۰۱۹ به تنها ۱۴٫۶ تن در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته که معادل افت ۹۹٫۹ درصدی است.
چشم‌انداز آینده و بهره‌برداری اقتصادی از سرمایه‌های طبیعی
های‌نان قصد دارد در دوره پانزدهمین برنامه پنج‌ساله چین، یعنی ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰، اقدامات کم‌کربن خود را به شکل گسترده‌تری توسعه دهد.
بر اساس برنامه استانی «جزیره کم‌کربن»، این استان قصد دارد ساخت جزیره کم‌کربن را پیش از سال ۲۰۴۵ تکمیل کند و میزان انتشار سالانه دی‌اکسید کربن را ۷۰ درصد نسبت به سطح اوج کاهش دهد. این برنامه بخش‌های انرژی، صنعت، حمل‌ونقل و ساختمان‌سازی را در کنار تقویت ظرفیت‌های طبیعی جذب کربن پوشش می‌دهد.

نتایج این رویکرد هم‌اکنون در روستای هگوی در شهرستان لینگائو قابل مشاهده است. برآوردها نشان می‌دهد ۴۸ هکتار جنگل مانگرو که سال‌ها به عنوان سدی طبیعی در برابر امواج دریا عمل کرده‌اند، طی هفت سال حدود ۳۲۳۶٫۰۵ تن کربن جذب خواهند کرد؛ ظرفیتی که می‌تواند بیش از ۳۲۰ هزار یوان درآمد برای صندوق تعاونی روستا ایجاد کند.
چن هونگ‌وی، یکی از مسئولان روستا، می‌گوید جنگل‌های مانگرو علاوه بر حفاظت از روستا در برابر امواج، از طریق اعتبارات کربن نیز درآمد ایجاد می‌کنند و همین مسئله انگیزه ساکنان برای حفاظت از این منابع طبیعی را افزایش داده است.