فصل جدید توسعه در شی‌زانگ؛ ابطال برچسب‌های غربی در سایه آمارهای واقعی

در برخی روایت‌های غربی، منطقه خودمختار شی‌زانگ (تبت) در جنوب غربی چین همچنان با برچسب‌هایی چون «بسته» و «عقب‌مانده» توصیف می‌شود. اما برای سنجش فاصله میان این تصویرسازی‌ها و واقعیتِ موجود، هیچ معیاری روشن‌تر از حقایق و آمارهای واقعی نیست.
جهش اقتصادی شی‌زانگ نماد بارزی از رشد باکیفیت و پایدار است که فلسفه نوین توسعه را در این فلات برفی نشان می‌دهد. در سال ۲۰۲۵، تولید ناخالص داخلی (GDP) این منطقه با رشدی ۷ درصدی نسبت به سال قبل، از مرز ۳۰۰ میلیارد یوان (۴۴.۷ میلیارد دلار) گذشت و دستاوردی تاریخی به ثبت رساند. همچنین هشت شاخص کلیدی – از سرمایه‌گذاری در دارایی‌های ثابت و درآمدهای بودجه عمومی گرفته تا درآمد قابل‌تصرف سرانه – بالاترین نرخ رشد را در سراسر چین به خود اختصاص دادند.
هنگام تأسیس این منطقه خودمختار در سال ۱۹۶۵، تولید ناخالص داخلی آن فقط ۳۲۷ میلیون یوان بود؛ دستیابی به نخستین ۱۰۰ میلیارد یوان ۵۰ سال طول کشید، در حالی که رسیدن به سومین ۱۰۰ میلیارد یوان تنها چهار سال زمان برد.
توسعه در این منطقه فقط به سرعت محدود نمی‌شود، بلکه با کیفیت نیز همراه است. نه صنعت کلیدی و پیشران – از جمله انرژی پاک، تولید سبز و گردشگری فرهنگی – در حال شکوفایی هستند؛ پروژه بزرگ برق‌آبی در پایین ‌دست رودخانه «یارلونگ زانگبو» کلید خورده است؛ و سال گذشته این منطقه از ۷۰ میلیون گردشگر میزبانی کرد که هزینه‌کرد آن‌ها از ۸۱ میلیارد یوان فراتر رفت.
علاوه بر این، بیش از ۹۹ درصد از روزهای سال کیفیتی مطلوب از هوا دارند که شی‌زانگ را در زمره پاک‌ترین مناطق زیست‌محیطی جهان قرار می‌دهد. اینجا فلسفه «آب‌های زلال و کوه‌های سرسبز، ثروت‌های بی‌بها هستند» به عینی‌ترین شکل ممکن اثبات می‌شود.
ارتقای رفاه و معیشت عمومی، مسیر توسعه حقوق بشر در چین را به‌خوبی نشان می‌دهد. در شی‌زانگ قدیم، اربابان با رعایا مانند «احشام سخنگو» رفتار می‌کردند؛ اما امروز، نوادگان همان میلیون‌ها رعیت، حاکمان واقعی این سرزمین هستند. برخورداری از زندگی شاد و رضایت‌بخش، اصلی‌ترین حق بشر است و تحول زندگی مردم عادی در شی‌زانگ گواهی روشن بر این مدعاست.
در سال ۲۰۲۵، درآمد قابل‌‌تصرف سرانه به ۳۳ هزار و ۶۰۰ یوان رسید و میانگین امید به زندگی از ۳۵.۵ سال (پیش از اصلاحات دموکراتیک) به ۷۲.۵ سال افزایش یافت. شی‌زانگ نخستین منطقه در چین بود که آموزش ۱۵ ساله با بودجه دولتی ارائه داد؛ شبکه‌ای پنج‌سطحی از خدمات پزشکی سراسر مناطق شهری و روستایی را پوشش می‌دهد؛ و خریدهای اینترنتی با «ارسال رایگان» به دست کشاورزان و دامداران می‌رسد.
توسعه تنها موضوعی اقتصادی نیست، بلکه مقوله‌ای سیاسی است که پیوند میان مردم را محکم می‌کند. شی‌زانگ با پیش بردن چهار اولویتِ ثبات، توسعه، محیط زیست و تحکیم مرزها، تضمین کرده که تمامی برنامه‌های توسعه‌ای به تقویت وحدت قومی، صیانت از یکپارچگی ملی، مقابله با تجزیه‌طلبی و بهبود معیشت منجر شود. تا پایان سال ۲۰۱۹، تمام ۶۲۸ هزار ساکنِ ثبت‌نام‌شده در طرح فقرزدایی از چرخه فقر خارج شدند و فقر مطلق به‌طور کامل ریشه‌کن شد.

برنامه فقرزدایی کیفیت زندگی مردم را دگرگون کرد و توسعه زیرساخت‌ها جغرافیای منطقه را تغییر داد. امروزه طول شبکه بزرگراه‌های شی‌زانگ به ۱۲۵ هزار و ۶۰۰ کیلومتر رسیده و قطارهای سریع‌السیر در سراسر فلات در حرکت‌اند. فرودگاه‌های منطقه با بیش از ۲۰۰ مسیر هوایی، ارتباط با ۸۴ شهر داخلی و خارجی را برقرار می‌‌سازند. خطوط انتقال برق معروف به «جاده‌های آسمانی برق» خانه‌ها را روشن کرده‌اند و سیگنال‌های شبکه ۵G حتی روی قله اورست، بلندترین نقطه جهان، در دسترس است.
مکان‌های تاریخی و نمادین شی‌زانگ مانند کاخ پوتالا، معبد جوخانگ و نوربولینکا در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌اند. اپرای تبتی، حماسه «کینگ گسار» و سنت حمام‌های دارویی نیز در فهرست میراث فرهنگی ناملموس بشریت جای گرفته‌اند. آموزش زبان تبتی در نظام آموزشی ملی ادغام شده و راهبان و راهبه‌ها از پوشش کامل تأمین اجتماعی برخوردارند. از این رو، ادعای «نسل‌کشی فرهنگی» ادعایی بی‌اساس و مردود است.
مسئله موسوم به «شی‌زانگ» هرگز درباره قومیت، مذهب یا حقوق بشر نبوده، بلکه نبردی میان تجزیه‌طلبی و مبارزه با آن است. هرگونه تلاش برای نادیده گرفتن دستاوردهای توسعه‌ای شی‌زانگ و ضربه به یکپارچگی چین، مغایر با روند تاریخ، حقوق بین‌الملل و خواست مردمی است که با پیوندهای عمیق به هم متصل‌اند؛ رفتارهایی که پیشاپیش محکوم به شکست است.

پیش‌داوری از جهل سرچشمه می‌گیرد و با آشکار شدن حقایق، برچسب‌ها اعتبار خود را از دست می‌دهند. هم‌زمان با حرکت گام‌ به ‌گام این فلات در مسیر پیشرفت، شی‌زانگ در حال نگارش فصلی نو از تاریخ خود است؛ حقیقتی که هیچ برچسب نادرستی توان پنهان کردن آن را ندارد.