«شی» در راه مصر؛ همکاری پکن-قاهره چگونه به ثبات خاورمیانه کمک کند؟

سایت بخش فارسی رادیو و تلویزیون مرکزی چین در گزارشی می نویسد: شی جین‌پینگ رئیس‌جمهوری خلق چین قرار است به زودی و بعد از پایان اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای در قرقیزستان، این کشور را به مقصد مصر برای انجام دیداری رسمی ترک کند. این سفر در یک دوره زمانی حساس برای خاورمیانه انجام می‌شود؛ دوره‌ای که درگیری‌ها اگرچه همچنان هزینه‌های گزافی را برمنطقه و جهان تحمیل می‌کنند، اما روزنه هایی از امید برای پایان مداخلات بیگانه وجود دارد.
مصر به عنوان یک کشور بزرگ عربی-اسلامی و یکی از بازیگران کلیدی منطقه، مدت‌هاست که برای میانجیگری و کمک به کاهش درگیری‌ها از طریق دیپلماسی تلاش کرده است. در همین حال، چین نیز همواره خواستار پایان جنگ و توسعه بیشتر منطقه بوده است. از این رو، دو کشور نه تنها روابط اقتصادی و دیپلماتیک نزدیکی دارند، بلکه دیدگاه مشترکی درباره صلح و توسعه منطقه به اشتراک می‌گذارند.
این اهداف و آرمان مشترک چین و مصر، اخیراً در یک فیلم پرطرفدار چینی به نام «روزی روزگاری در خاورمیانه» که در بحبوحه ناآرامی‌های این منطقه روایت می‌شود، بازتابی غیرمنتظره یافته است. این فیلم بر رنج مردم منطقه درگیر در جنگ، اشتیاق آن‌ها برای مقابله و نیازهای واقعی مردم مناطق جنگ زده به “بقا، امنیت و توسعه” تمرکز دارد.
این فیلم مخاطبان چینی را تحت تأثیر قرار داده و تمایل آن‌ها را برای برقراری صلح در منطقه عمیق‌تر کرده است. آنچه منطقه به آن نیاز دارد، ورود کشورهای بیشتر به عرصه جنگ نیست، بلکه حضور بازیگران بیشتری است که راه‌حل‌های سیاسی را برای حل مناقشات ترویج کنند. این امر موضع همیشگی دولت چین و هدفی بوده که به طور مداوم آن را دنبال کرده است.
با توجه به اینکه مصر به عنوان یک کشور اثرگذار در خاورمیانه و جهان عرب برای کاهش تنش‌ها تلاش می‌کند، همکاری چین و مصر در ارتقای صلح منطقه اهمیت بیشتری یافته است. مصر همواره برای برقراری آتش‌بس در غزه، تسهیل کمک‌های بشردوستانه، مخالفت با جابجایی اجباری فلسطینیان از غزه و یافتن راه‌حل سیاسی برای مسئله فلسطین و نیز کاهش تنش میان ایران و آمریکا از طریق گفت‌وگو پافشاری کرده است. موضع مصر کاملاً با رویکرد چین در قبال بحران غزه، مسئله فلسطین و اختلافات تهران-واشنگتن همخوانی دارد.
چین و مصر می‌توانند مکمل یکدیگر باشند و نقش‌های متفاوتی را در پیشبرد صلح در خاورمیانه ایفا کنند. چین به دنبال جایگزینی بازیگران منطقه‌ای نیست، بلکه از طریق کانال‌های چندجانبه مانند سازمان ملل متحد، از آتش‌بس، مذاکرات سیاسی و توسعه مشترک حمایت می‌کند.
عوامل خارجی می‌توانند ضمن پرهیز از مداخله در سرنوشت کشورهای منطقه یا تحمیل اراده خود بر آن‌ها، نقشی مثبت برای کمک به صلح ایفا کنند؛ یعنی شرایطی را ایجاد کنند تا خود کشورهای منطقه بتوانند مشکلاتشان را حل کنند.
علاوه بر این، پکن بر این باور است که خاورمیانه نه تنها باید به مسائل امنیتی، بلکه باید به مسائل توسعه نیز بپردازد. بدون توسعه، حتی اگر صلح هم حاصل شود، حفظ آن دشوار خواهد بود. بنابراین، چین بر سه اولویت برای خاورمیانه تأکید دارد: “پایان دادن به جنگ‌ها، ارائه کمک‌های بشردوستانه، و ارتقای توسعه اقتصادی و اجتماعی.” در واقع، سیاست همیشگی چین در خاورمیانه، به دنبال دست‌یابی به توسعه مشترک از طریق مبادلات دوستانه بوده است.
البته با توجه به اینکه درگیری‌های جاری کشورهای زیادی را در بر می‌گیرد و ریشه‌های پیچیده تاریخی، قومی، مذهبی و ژئوپلیتیکی دارد، تلاش‌های چین و مصر تنها بخشی از یک راه‌حل احتمالی است. خاورمیانه فوراً به بازیگرانی نیاز دارد که بتوانند طرف‌های درگیر را به پایان دادن به جنگ، از سرگیری مذاکرات و آغاز بازسازی تشویق کنند.
در سال‌های اخیر، تعاملات سیاسی، اقتصادی و نظامی میان چین و مصر به طور چشمگیری افزایش یافته است. انتظار می‌رود سفر رسمی پیشِ روی شی جین‎پینگ به مصر، فرصت جدیدی را برای دو کشور ایجاد کند تا همکاری‌های خود را در زمینه طیف گسترده‌ای از مسائل، از جمله ترویج صلح در خاورمیانه، تعمیق بخشند.